KÍNH CHAØO THAÀY COÂ
ÑEÁN THAM DÖÏ TIEÁT
HOÏC LÔÙP 9A3

KIEÅM TRA BAØI CUÕ
1/ Caùc ñoaïn vaên trong moät vaên baûn cuõng
nhö caùc caâu trong moät ñoaïn vaên phaûi
lieân keát chaët cheõ vôùi nhau veà noäi dung
nhö theá naøo?
2/ Veà hình thöùc, caùc caâu vaø caùc ñoaïn vaên
coù theå ñöôïc lieân keát vôùi nhau baèng moät
soá bieän phaùp naøo?

1/ Veà noäi dung phaûi coù söï lieân keát:
- lieân keát chuû ñeà.
- lieân keát loâ-gíc.
2/ Veà hình thöùc phaûi coù söï lieân keát baèng moät soá
bieän phaùp chính:
- pheùp laëp.
- pheùp ñoàng nghóa, traùi nghóa,lieân töôûng.
- pheùp theá.
- pheùp noái.

XÁC ĐỊNH PHÉP LIÊN KẾT TRONG ĐOẠN VĂN
SAU:

“Trong văn học dân gian, ca dao, dân ca đã
nói rất nhiều đến con cò – con vật thân
thuộc với đồng quê Việt Nam. Con cò lội
theo luống cày, con cò bay trên đồng lúa bát
ngát, con cò đứng trên bờ rộng rỉa lông, rỉa
cánh… Chúng mang đức tính cần cù của
người nông dân chân lấm tay bùn.”

4

Tình huống thứ nhất:
Sắp đến giờ vào lớp,
cô giáo hỏi một bạn
học sinh:

Tình huống thứ hai:
Nam đi học muộn, đến
sân trường gặp cô giáo
chủ nhiệm, cô hỏi:

-Mấy giờ rồi em?

- Mấy giờ rồi em?

 Cô giáo muốn hỏi  Cô giáo nhắc nhở
việc Nam đi học muộn.
giờ bạn học sinh.
5

CHỦ ĐỀ 37: NGHĨA CỦA CÂU

6

Ví dụ a: Đọc đoạn trích sau và trả lời câu hỏi:
“- Trời ơi, chỉ còn có năm phút!”

Chính là anh thanh niên giật mình nói to,
giọng cười nhưng đầy tiếc rẻ. Anh chạy ra nhà
phía sau, rồi trở vào liền, tay cầm một cái
làn.Nhà họa sĩ tặc lưỡi đứng dậy. Cô gái cũng
đứng lên, đặt lại chiếc ghế,thong thả đi đến chỗ
bác già.”
( Trích: “ Lặng lẽ Sa Pa”- Nguyễn Thành Long)

? - Qua câu “Trời ơi, chỉ còn có năm phút!”,em hiểu anh thanh niên
muốn nói điều gì?

- Vì sao anh không nói thẳng điều đó với họa sĩ và cô gái?

7

Ví dụ a: “- Trời ơi, chỉ còn có năm phút!
→ Thể hiện thái độ tiếc nuối . Anh thanh

niên không nói thẳng vì ngại, muốn che dấu
tình cảm

→ Nghĩa hàm ý:
là phần thông báo tuy không được
diễn đạt trực tiếp bằng từ ngữ trong
câu nhưng có thể suy ra từ những từ
ngữ ấy.
8

Bài tập nhanh: Nêu hàm ý từ chối cho
Tình huống
Bạn đến gọi em đi chơi nhưng em không đi
được.
- Mình đang làm bài tập.
- Mình phải làm việc nhà giúp mẹ.
9

Tình huống
Một bạn nhờ em ngày mai chở đi học
nhưng em muốn từ chối mà không làm
mất lòng bạn.
 - Mai mình phải chở em đi học .
- Ngày mai anh mình mượn xe rồi.
10

Ví dụ b:Đọc đoạn trích sau và trả lời câu hỏi:
“ – Ô! Cô còn quên chiếc mùi soa đây này!

Anh thanh niên vừa vào, kêu lên. Để người con gái khỏi
trở lại bàn, anh lấy chiếc khăn tay còn vo tròn cặp giữa
cuốn sách tới trả cho cô gái. Cô kĩ sư mặt đỏ ửng, nhận
lại chiếc khăn và quay vội đi.”
( Trích: “ Lặng lẽ Sa Pa” - Nguyễn Thành Long)

? Câu nói của anh thanh niên trong đoạn trích có
ẩn ý gì không?
 Câu nói này không chứa ẩn ý, vì anh thanh niên
muốn nói cho cô gái biết là cô đang quên chiếc
khăn tay.
11

Ví dụ b:
“ – Ô! Cô còn quên chiếc mùi soa đây
này!
→Nghĩa tường minh
là phần thông báo được diễn đạt trực
tiếp bằng từ ngữ trong câu.

12

Cho tình huống sau:
Một người bạn mời em đến dự sinh nhật
vào tối nay nhưng em lại không muốn đi.
Em hãy từ chối lời mời của bạn bằng 2
cách:
-Cách 1: Dùng câu nói có nghĩa tường minh,
-Cách 2: Dùng câu nói có sử dụng hàm ý.
- Cách 1: Tối nay tớ không đi được đâu.
- Cách 2: Tối nay tớ phải ở nhà để học
bài, mai có bài kiểm tra môn Sử rồi.

Ghi nhớ : (SGK trang 75)
- Nghĩa tường minh là phần thông báo
được diễn đạt trực tiếp bằng từ ngữ trong
câu.
- Hàm ý là phần thông báo tuy không
được diễn đạt trực tiếp bằng từ ngữ trong
câu nhưng có thể suy ra từ những từ ngữ
ấy.
14

Bài tập 1:Đọc lại đoạn trích sau:
“ - Trời ơi, chỉ còn có năm phút!
Chính là anh thanh niên giật mình nói to, giọng cười
nhưng đầy tiếc rẻ. Anh chạy ra nhà phía sau, rồi trở vào liền,
tay cầm một cài làn.Nhà họa sĩ tặc lưỡi đứng dậy. Cô gái cũng
đứng lên, đặt lại chiếc ghế,thong thả đi đến chỗ bác già.”
- Ô! Cô còn quên chiếc mùi soa đây này!
Anh thanh niên vừa vào, kêu lên. Để người con gái khỏi trở lại
bàn, anh lấy chiếc khăn tay còn vo tròn cặp giữa cuốn sách tới
trả cho cô gái. Cô kĩ sư mặt đỏ ửng, nhận lại chiếc khăn và
quay vội đi.” ( Trích: “ Lặng lẽ Sa Pa” - Nguyễn Thành Long)
15

STT Câu hỏi:
1.

2.

Câu nào cho thấy
họa sĩ cũng chưa
muốn chia tay anh
thanh niên? Từ ngữ
nào giúp em nhận ra
điều ấy?
Tìm những từ ngữ
miêu tả thái độ của
cô gái trong câu cuối
đoạn văn? Thái độ
ấy giúp em đoán ra
điều gì liên quan tới
chiếc mùi soa?

Câu trả lời:

16

STT Câu hỏi:
1.

2.

Câu nào cho thấy
họa sĩ cũng chưa
muốn chia tay anh
thanh niên? Từ ngữ
nào giúp em nhận ra
điều ấy?
Tìm những từ ngữ
miêu tả thái độ của
cô gái trong câu cuối
đoạn văn? Thái độ
ấy giúp em đoán ra
điều gì liên quan tới
chiếc mùi soa?

Câu trả lời:
- Câu: “Nhà hoạ sĩ tặc
lưỡi đứng dậy”.
- Từ: “Tặc lưỡi”.

- Mặt đỏ ửng, nhận lại chiếc
khăn, quay vội đi.
 Cô gái rất bối rối ngượng
ngùng, cô định kín đáo để lại
chiếc khăn tay làm kỉ niệm cho
anh thanh niên, thế mà anh lại
quá thật thà tưởng cô bỏ quên,
nên gọi cô để trả lại.
lại
17

Bài tập 2: SGK/ 75

Hãy cho biết hàm ý của câu in đậm trong đoạn trích sau:

-Bác lái xe dắt anh ta lại chỗ nhà hội họa và cô
gái:
Đây, tôi giới thiệu với anh một họa sĩ lão
thành nhé. Và cô đây là kĩ sư nông nghiệp.
Anh đưa khách về nhà đi. Tuổi già cần nước
chè: ở Lào Cai đi sớm quá. Anh hãy đưa ra
cái món chè pha nước mưa thơm như nước
hoa của Yên Sơn nhà anh.
Nguyễn Thành Long, Lặng lẽ SaPa

18

Haøm yù cuûa caâu: “Tuoåi giaø caàn nöôùc cheø: ôû
Laøo Cai ñi sôùm quaù.” laø: “OÂng hoaï só chöa
kòp uoáng nöôùc cheø ñaáy.”

Bài tập 3: SGK/ 75

Tìm câu chứa hàm ý và cho biết nội dung của hàm ý
trong đoạn trích sau:
Mẹ nó đâm nổi giận quơ đũa bếp dọa đánh, nó
phải gọi nhưng lại nói trổng:
- Vô ăn cơm!
Anh Sáu vẫn ngồi im giả vờ không nghe, chờ nó
gọi “Ba vô ăn cơm”.Con bé cứ đứng trong bếp
nói vọng ra:
- Cơm chín rồi!
Anh cũng không quay lại
20

Câu chứa hàm ý:
Cơm chín rồi!
Nội dung hàm ý:
→ Bé Thu muốn bảo ông Sáu vô ăn
cơm

21

4. Ñoïc caùc ñoaïn trích sau ñaây (trích töø truyeän ngaén

Laøng cuûa Kim Laân), cho bieát nhöõng caâu in ñaäm coù
phaûi laø caâu chöùa haøm yù khoâng. Vì sao ?

a)Coù ngöôøi hoûi :
- Sao baûo laøng Chôï Daàu tinh thaàn laém cô maø ?...
- AÁy theá maø baây giôø ñoå ñoán ra theá ñaáy !OÂng Hai
traû tieàn nöôùc, ñöùng daäy, cheøm cheïp mieäng, cöôøi
nhaït moät tieáng, vöôn vai noùi to :
- Haø naéng gôùm , veà naøo…
OÂng laõo vôø vôø ñöùng laûng ra choã khaùc, roài ñi
thaúng
Tieáng cöôøi noùi xoân xao cuûa ñaùm ngöôøi môùi taûn cö
leân aáy vaãn doõi theo.

• b)- Naøy , thaày noù aï .
• OÂng Hai naèm ruõ ra ôû treân giöôøng khoâng noùi
gì.
• - Thaày noù nguû roài aø ?
• - Gì ?
• OÂng laõo kheõ nhuùc nhích.
• - Toâi thaáy ngöôøi ta ñoàn …
• OÂng laõo gaét leân :
• - Bieát roài !
• Baø Hai nín baët. Gian nhaø laëng ñi, hiu haét.

Bài tập 4: SGK/ 76 : Câu in đậm

- Hà nắng gớm về nào…
→ Câu đánh trống lảng
- Tôi thấy người ta đồn…
→ Câu nói dở dang
→ Cả hai câu không chứa hàm ý
24

Trống vào lớp đã 10 phút, Hiếu mới hớt hải
chạy vào. Thầy giáo nhìn đồng hồ nói:…
? Em hãy diễn đạt ý của thầy bằng hai câu.
Một câu có nghĩa tường minh, một câu có hàm ý.

Đáp án:
Nghĩa tường minh:
Em đi muộn 10 phút rồi đấy.
Hàm ý:
Em không có đồng hồ à?

Bài tập bổ sung: Hoạt động nhóm
Đọc truyện cười sau:

Văn hay…

Một thầy đồ đang ngồi cặm cụi viết bài. Bà vợ đến bên cạnh
nói:
-Ông lấy giấy khổ to mà viết có hơn không ?
Thầy đồ lấy làm đắc chí, cho là vợ khen tài văn chương của
mình, văn tứ dồi dào, giấy khổ nhỏ không đủ chép nhưng
cũng hỏi lại:
-Bà nói vậy là thế nào ?
Bà vợ thong thả nói:
-Ông chả biết tính toán gì cả, giấy khổ to bỏ đi còn gói hàng
chứ giấy khổ nhỏ thì dùng làm gì được .
Xác định câu có chứa hàm ý? Chỉ ra hàm ý đó?

HÖÔÙNG DAÃN VEÀ NHAØ:
• 1/ -Hoïc phaàn ghi nhôù ( SGK/ 75)
•

-Xem laïi caùc baøi taäp ñaõ laøm

• 2/ Soaïn baøi:NGHÓA TÖÔØNG MINH VAØ
HAØM YÙ (TT)
a.Ñoïc ñoaïn vaên (SGK/ 90) vaø traû lôøi caùc
caâu hoûi phía döôùi ñoaïn vaên.
b. Ñeå söû duïng haøm yù, ngöôøi noùi vaø ngöôøi
nghe phaûi caàn coù nhöõng ñieàu kieän naøo?

CHAÂN THAØNH CẢM
ƠN THAÀY COÂ VAØ CAÙC
EM