I. SỰ KẾT HỢP CÁC YẾU TỐ KỂ, TẢ VÀ BIỂU LỘ TÌNH CẢM
TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ.

Ngữ liệu : SGK / trang 72,73

Xe chạy chậm chậm... Mẹ tôi cầm nón vẫy tôi, vài giây sau, tôi đuổi kịp. Tôi thở hồng
hộc, trán đẫm mồ hôi, và, khi trèo lên xe, tôi ríu cả chân lại. Mẹ tôi vừa kéo tay tôi, xoa
đầu tôi hỏi, thì tôi òa lên khóc rồi cứ thế nức nở. Mẹ tôi cũng sụt sùi theo:
- Con nín đi! Mợ đã về với các con rồi mà.
Mẹ tôi lấy vạt áo nâu thấm nước mắt cho tôi rồi xốc nách tôi lên xe. Đến bấy giờ tôi
mới kịp nhận ra mẹ tôi không còm cõi xơ xác quá như cô tôi nhắc lại lời người họ nội của
tôi nói. Gương mặt mẹ tôi vẫn tươi sáng với đôi mắt trong, và nước da mịn làm nổi bật
màu hồng của hai gò má. Hay tại sự sung sướng bỗng được trông nhìn và ôm ấp cái hình
hài máu mủ của mình mà mẹ tôi lại tươi đẹp như thuở còn sung túc? Tôi ngồi trên đệm
xe, đùi áp đùi mẹ tôi, đầu ngả vào cánh tay mẹ tôi, tôi thấy những cảm giác ấm áp đã
bao lâu mất đi bỗng lại mơn man khắp da thịt. Hơi quần áo mẹ tôi và những hơi thở ở
khuôn miệng xinh xắn nhai trầu phả ra lúc đó thơm tho lạ thường.
Phải bé lại và lăn vào lòng một người mẹ, áp mặt vào bầu sữa nóng của người mẹ, để
bàn tay người mẹ vuốt ve từ trên trán xuống cằm, và gãi rôm ở sống lưng cho, mới thấy
người mẹ có một êm dịu vô cùng. Từ ngã tư đầu trường học về đến nhà, tôi không còn
nhớ mẹ tôi đã hỏi tôi và tôi đã trả lời mẹ tôi những câu gì.
(Nguyên Hồng, Những ngày thơ ấu)

1)Đoạn văn trên kể chuyện gì?
2) Nguyên Hồng đã diễn tả cảm xúc ấy qua phương thức biểu đạt nào?
3) Chỉ ra các yếu tố kể, miêu tả và biểu cảm trong đoạn văn ? Các yếu tố
trên được trình bày như thế nào? vai trò các yếu tố đó trong bài văn tự
sự?

Kể lại những cảm giác của bé Hồng khi
được ngồi trong lòng mẹ.
Phương thức biểu đạt: Tự sự, miêu tả và biểu cảm.
Tự sự

+ Mẹ tôi vẫy tôi.
+ Tôi chạy theo chiếc
xe của mẹ.
+ Mẹ kéo tôi lên xe,
tôi oà lên khóc.
+ Mẹ tôi cũng sụt sùi
theo, tôi ngồi bên
mẹ,...

Miêu tả

-Tôi thở hồng hộc, trán đẫm mồ hôi, và khi
trèo lên xe, tôi ríu cả chân lại.
-Mẹ tôi vừa kéo tay tội, xoa đầu tôi hỏi, thì tôi
òa lên khóc, ….nức nở. Mẹ tôi cũng sụt sùi
theo.
-Mẹ …thấm nước mắt cho tôi rồi xốc nách tôi
lên xe.
-Gương mặt …..tươi sáng với đôi mắt trong,
nước da mịn, làm nỏi bật màu hồng của hai gò
má.
-Tôi ngồi trên đệm xe, đùi áp vào đùi mẹ tội,
đầu ngả vào cánh tay mẹ tôi,..

Biểu cảm

+ Suy nghĩ ( hay tại
sự
sung
sướng
được... còn sung
túc).
+ Cảm nhân: (tôi
thấy những cảm giác
... lạ thường).
+ Phát biểu cảm
nghĩ:
(phải
bé
lại...vô cùng).

Yếu tố miêu tả và biểu cảm trong đọan văn giúp cho đọan văn
trở nên sinh động, hấp dẫn và giàu chất thơ.
Miêu tả

Biểu cảm

Dùng chi tiết, từ ngữ,
hình ảnh… làm cho
người nghe, người đọc
hình dung được sự vật
hiện tượng một cách
sinh động.

Dùng từ ngữ, hình ảnh…
để thể hiện tình cảm của
nhân vật hay của người
viết trước sự vật hiện
tượng được miêu tả…

1) Nếu bỏ yếu tố miêu tả, biểu cảm thì đoạn văn sẽ
như thế nào?
2) Thử bỏ hết các yếu tố kể trong đoạn văn chỉ để lại
các câu văn miêu tả và biểu cảm thì đoạn văn sẽ bị
ảnh hưởng ntn?Nêu nhận xét?
Bỏ hết các yếu tố kể trong đoạn văn chỉ
để lại các câu văn miêu tả và biểu cảm
Xe-Trong
chạy chầm
chậm…Mẹ
vẫy tác
tay giả
tôi. chỉ đơn thuần là kể người, kể việc (kể
văn tự
sự rất ít khi
Tôi đuổi
kịp vàmà
trèo
Mẹ kéo
chuyện),
khilên
kểxe.
thường
đantay,
xen các yếu tố miêu tả và biểu cảm.
Không có chuyện bởi vì cốt
xoa đầu
hỏi, tôi khóc, mẹ tôi cũng
-Cáctôiyếu
tổ miêu tả và biểu cảm làm cho việc kể chuyện sinh động và sâu
truyện là do các sự việc và nhân
khóc. Mẹ lấy vạt áo thấm nước mắt cho
sắc hơn.
vật tạo nên các yếu tố tả và biểu
tôi rồi xốc nách tôi lên xe, ôm tôi vào
cảm chỉ có thể bám vào sự việc và
lòng. Từ ngã tư đầu trường học về đến
nhân vật mới phát triển được.
nhà, tôi không còn nhớ mẹ tôi đã hỏi tôi
và tôi đã trả lời mẹ tôi những câu gì.

ĐoạnKết
vănluận:
bỏ yếu tố miêu tả và biểu cảm

1. BÀI TẬP 1
Nhóm 1: Tôi đi học ( Đoạn đầu của vb)

Nhóm 2: Tức nước vỡ bờ: Đoạn văn kể chi
Dậu đánh nhau với cai lệ

- Yếu tố kể: Kể lại tình huống gợi nhớ kỉ
niệm lần đầu tiên đi học.
- Yếu tố tả: Gợi thời gian, thời gian, k2 của
buổi tựu trường
- Yếu tố biểu cảm: Gợi cảm xúc trong
sáng…

- Kể lại sự việc đánh nhau của chi Dậu với
Cai lệ
- Yếu tố tả: Giúp người đọc h/ dung rõ bộ
dạng thất bại thảm hại của cai lệ và sức
mạnh của người đàn bà lực điền
- Yếu tố biểu cảm : Thái độ mỉa mai của
tác gỉa -> Cai lệ

2. BÀI TẬP 2

Viết đoạn văn kể lại giây phút đầu tiên khi em gặp lại người thân sau
một thời gian xa cách có sử dụng yếu tố miêu tả và biểu cảm

* Gợi ý:
- Sự việc: Giây phút đầu tiên khi gặp lại người thân sau bao ngày xa
cách
- Nhân vật: Có " Tôi", bà (Ông, cha, mẹ, bạn)
- Ngôi kể: Kể ngôi thứ nhất nhân xưng tôi
- Chi tiết tả: Cử chỉ, hành động, lời nói
- Biểu cảm: bộc lô cảm xúc trong giây phút đầu tiên gặp lại người thân

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
- Học bài cũ: Học thuộc phần ghi nhớ, hoàn thành bài tập còn lại.
- Chuẩn bị bài mới: Soạn văn bản “Đánh nhau với cối xay gió”
+ Đọc văn bản, tìm hiểu thông tin về tác giả, tác phẩm
+ Nắm bắt được diễn biến các sự kiện trong đoạn trích.
+ Chỉ ra được những chi tiết tiêu biểu cho tính cách mỗi nhân vật Đôn
Ki-hô-tê và Xan-chô Pan-xa được miêu tả trong đoạn trích.