Trường THCS Ngô Mây

A/ LỜI NÓI ĐẦU:
I/ ĐẶT VẤN ĐỀ:
Việt Nam đang bước vào thời kỳ đổi mới, mở rộng hợp tác quốc tế trên tất cả
mọi mặt của đời sống xã hội. “Đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng
yêu cầu công nghiệp hóa -hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng
xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế” là nhiệm vụ đang đặt ra. Sự nghiệp giáo dục Đào tạo Việt Nam được coi là quốc sách hàng đầu. Và thư viện là một thiết chế không
thể thiếu trong nhà trường phổ thông. “Đầu tư cho thư viện chính là đầu tư cho giáo
dục”.
1/ Thực trạng của vấn đề
Thư viện tham gia tích cực vào việc giáo dục tư tưởng chính trị và xây dựng nếp
sống văn hoá mới, giáo dục văn hoá đọc, xây dựng thói quen tự học, tự nghiên cứu, bổ
trợ và nâng cao kiến thức cho mọi tầng lớp nhân dân. Thư viện trường học là một bộ
phận cơ sở vật chất quan trọng, là trung tâm sinh hoạt văn hoá của nhà trường, là nơi
để giáo viên và học sinh cùng nhau đọc sách sau những giờ học tập và giảng dạy trên
lớp, góp phần nâng cao hiệu quả và chất lượng dạy và học.
Là người làm công tác thư viện trường học, thực tế và nhiệm vụ đặt ra là làm thế
nào để học sinh có thể đọc hết những cuốn sách mà thư viện đang có, làm thế nào để
mở rộng và phát triển hơn nữa cả cơ sở vật chất lẫn vốn tài liệu thư viện. Trước thực
trạng, học sinh nhiều em rất hư, không nghe lời, thậm chí vi phạm đạo đức. Nếu các
em ham đọc và đọc được hết những cuốn sách trong thư viện thì chắc các em sẽ có suy
nghĩ và thái độ tốt hơn và sẽ tiến bộ hơn trong học tập cũng như rèn luyện được kỹ
năng sống sau này. “Sách là người thầy, người bạn tốt nhất của chúng ta”. Trước sự
phát triển mạnh mẽ của công nghệ thông tin, các phương tiện nghe nhìn và các kênh
1

Lê Thị Thẩm

Trường THCS Ngô Mây
truyền thông đang vô cùng tiện ích thì việc đến thư viện đọc sách, tham gia các hoạt
động thư viện cũng là việc khó. Vì vậy, bản thân người làm công tác thư viện cần phải
có biện pháp và kế hoạch cụ thể để đưa hoạt động thư viện thật sự có hiệu quả . Phải
củng cố mọi mặt hoạt động của thư viện, phải xây dựng một môi trường giáo dục
ngoài lớp học thật hữu ích. Bên cạnh những nhiệm vụ tích cực cần được khắc phục và
thực hiện của thư viện nhà trường nói riêng, cần một cơ chế quản lý thống nhất và hiệu
quả bằng việc quan tâm chỉ đạo sâu sát của lãnh đạo cấp Phòng.
Trường THCS Ngô Mây thuộc phòng giáo dục - đào tạo thành phố Quy Nhơn,
được thành lập từ năm 1990, trên cơ sở sát nhập khối cấp 2 của trường PTCS trên địa
bàn phường Ngô Mây- tp. Quy Nhơn- tỉnh Bình Định. Trường được đầu tư xây dựng
trên khuôn viên 6000m2 ở khu sân bay cũ, gồm một dãy lầu 18 phòng và 08 phòng cấp
4. Đến nay, Trường THCS Ngô Mây hiện có 30 phòng học cấp 3 (2 dãy nhà 3 tầng) đủ
điều kiện bố trí sắp xếp học tập, thực hành và nơi làm việc, tạo cơ sở nhà trường khang
trang, đủ điều kiện đạt chuẩn quy định. Tháng 1 năm 2013 nhà trường đã được UBND
Tỉnh công nhận là trường đạt chuẩn quốc gia giai đoạn 2. Trong những năm học qua, tỉ
lệ học sinh tốt nghiệp THCS đạt 100%, tỉ lệ học sinh được tuyển vào hệ công lập đạt
46,8% - 56,4% qua các năm. Liên đội nhà trường luôn giữ vững liên đội xuất sắc cấp
Tỉnh. Các cuộc thi do Phòng Giáo dục -đào tạo tổ chức luôn đạt giải cao (Viết thư
UPU, Cuộc thi sáng tạo khoa học kỹ thuật bằng phế thải,..)
Trước đây, cùng với những khó khăn
chung của Nhà trường, thư viện cũng chưa được
đầu tư quan tâm đúng mức. Những năm gần đây,
cùng với sự phát triển của Ngành giáo dục -đào
tạo, Thư viện được coi là trung tâm văn hóa
thông tin trong nhà trường, là cơ sở để đánh giá
2

Lê Thị Thẩm

Trường THCS Ngô Mây
chất lượng giáo dục. Hiện nay, thư viện được bố trí ở dãy lầu mới xây, có diện tích
90m2, đủ điều kiện để làm việc và đọc sách, đúng tiêu chuẩn thư viện tiên tiến được
Sở GD- ĐT Bình Định công nhận ngày 14 tháng 5 năm 2009. Cùng với sự phát triển
của công nghệ thông tin, thư viện được đầu tư máy vi tính có nối mạng, quản lý và cập
nhật thông tin nhanh chóng, giúp giáo viên và học sinh tìm và tra cứu thông tin. Nhà
trường xem hoạt động thư viện như một mắt xích quan trọng trong hoạt động chuyên
môn, góp phần nâng cao tay nghề cho giáo viên và giúp học sinh tìm hiểu thêm các
kiến thức ngoài sách giáo khoa mà giáo viên đã truyền thụ cho các em, góp phần hình
thành môi trường văn hóa học đường, xây dựng và hình thành nhân cách ở lứa tuổi
thanh thiếu nhi.
Thư viện nhà trường có tổng cộng 8271 bản sách các loại. Trong đó, Sách tham
khảo: 3715 bản ; Sách nghiệp vụ giáo viên: 1207 bản ; Sách giáo khoa: 1179 bản ;
Sách thiếu nhi: 1371 bản; Sách đạo đức: 569 bản ; Sách pháp luật: 230 bản.
Dưới sự chỉ đạo của Ban giám hiệu nhà
trường, thư viện đã vận động quyên góp sách giáo
khoa cũ, trong những năm qua, thư viện nhà
trường đã quyên góp được hơn 1000 bản sách
giáo khoa các loại, mang ủng hộ cho học sinh xã
miền núi Vĩnh Kim, huyện Vĩnh Thạnh. Mặt
khác, thư viện đã xây dựng tủ sách giáo khoa
dùng chung, giúp học sinh khó khăn không có
điều kiện mua sách có thể mượn để học tập. Với phương châm “góp một quyển sách
nhỏ, đọc nghìn cuốn sách hay” thư viện nhà trường cũng đã phát động quyên góp sách
trong giáo viên và học sinh và cả phụ huynh với khoảng hơn 1000 quyển sách, truyện
tranh các loại, được tuyển chọn và sử dụng trong thư viện, phục vụ cho việc đọc của
3

Lê Thị Thẩm

Trường THCS Ngô Mây
học sinh và giáo viên. Thư viện đã chú trọng đến việc hướng dẫn cho giáo viên và học
sinh đọc sách pháp luật nhằm tuyên truyền phổ biến giáo dục pháp luật trong nhà
trường.
Thư viện đã đặt mua và sử dụng hơn 15 đầu báo, tạp chí các loại: Báo giáo dục
thời đại, báo Bình Định, báo Nhân dân, báo Phụ nữ Việt Nam, báo Người lao động,
báo Bạn đường, báo y tế sức khoẻ. Tạp chí Dạy và học ngày nay, tạp chí Thế giới
trong ta, tạp chí Giáo dục, tạp chí Công đoàn, tạp chí Sự kiện và nhân vật. Ngoài ra,
thư viện còn có các loại báo: thiếu niên nhi đồng, báo tiền phong, báo hoa học trò, tuổi
trẻ cười. Các loại tập san do khối lớp 9 qua các năm làm và lưu giữ tại thư viện. Các
loại bản đồ, tranh ảnh. Hiện nay, thư viện có các loại tài liệu bằng đĩ CD, VCD dùng
để giảng dạy, học tập.
Những năm qua, được sự quan tâm của Lãnh đạo Phòng giáo dục- đào tạo tp.
Quy Nhơn, của Ban giám hiệu nhà trường, nên thư viện cũng được đầu tư đáng kể.
Hiện thư viện có diện tích rộng 90m2, có kho chứa sách và phòng đọc sách riêng biệt.
Trang thiết bị thư viện có: 10 kệ sách 2 mặt; 1 tủ mục lục tra cứu truyền thống; 2 tủ
trưng bày sách; 1 tủ trưng bày báo, tạp chí; 1 bảng giới thiệu sách; 5 bộ bàn ghế dành
cho học sinh và giáo viên với 50 chỗ ngồi; 1 bàn làm việc của cán bộ thư viện; 1 tủ hồ
sơ; 8 bóng đèn; 3 quạt trần; 1 bộ máy vi tính, máy in. Thư viện đã ứng dụng công nghệ
thông tin vào hoạt động thư viện trong việc quản lý tài liệu, tìm và tra cứu thông tin.
Thư viện Nhà trường đã đưa vào sử dụng phần mềm Vemis Lybrary trong việc xử lý
kỹ thuật tài liệu, quản lý mượn- trả tài liệu thư viện. Thư viện cũng được trang trí hoa
và đồng hồ treo tường,. tạo không gian thoáng đãng, khang trang.
Là thư viện trường học, nên đối tượng người đọc của trường THCS Ngô Mây là
toàn thể cán bộ, giáo viên, nhân viên và học sinh trong trường.

4

Lê Thị Thẩm

Trường THCS Ngô Mây
Trường THCS Ngô Mây- Tp. Quy Nhơn năm học 2015- 2016 hiện có 59 CBGVNV. Tổng số học sinh: là 1053 em.
Ngoài ra, với quy định riêng, thư viện cho phụ huynh học sinh của nhà trường
đến mượn sách. Mặt khác, thư viện liên kết với các thư viện trường bạn trong phạm vi
thuộc phòng giáo dục thành phố Quy Nhơn để có thể trao đổi, mượn sách phục vụ cho
giáo viên và học sinh khi cần. Phối hợp với thư viện Tỉnh Bình Định để mượn những
tài liệu cần thiết khác.
Thư viện trường THCS Ngô Mây -Tp. Quy Nhơn có 01 cán bộ thư viện chuyên
trách làm công tác thư viện, với trình độ đào tạo Trung cấp Thông tin- thư viện, hiện
đang theo học lớp Đại học khoa học Thư viện- thông tin của trường Đại học Văn hoá
thành phố Hồ Chí Minh.
Những năm học qua, cùng với những thuận lợi và khó khăn chung của Ngành,
của Trường, Thư viện cũng có những thuận lợi và hạn chế, cụ thể.
Hoạt động phục vụ: Đầu mỗi năm học, thư viện xây dựng kế hoạch hoạt động
cụ thể, xây dựng lịch phục vụ tại thư viện cho giáo viên và học sinh. Tiến hành phát
động phong trào đọc sách trước toàn trường, làm thẻ thư viện cấp cho học sinh. Thư
viện tổ chức hai hình thức phục vụ tài liệu: đọc tại chỗ và cho mượn về nhà. Thư viện
mở cửa phục vụ người đọc tất cả các ngày trong tuần. Tuỳ theo điều kiện dạy của nhà
trường, thư viện cần linh hoạt trong việc phục vụ đọc sách và mượn sách của giáo viên
và học sinh (phục vụ giờ ra chơi và những buổi sinh hoạt tập thể, hoạc các buổi tập
nghi thức, buổi lao động,..). Đối với cán bộ giáo viên, nhân viên trong nhà trường: thư
viện phục vụ theo lịch đã quy định (chủ yếu là cho mượn về nhà). Hoặc có thể cho
mượn tuỳ theo tính chất và yêu cầu công việc (có thể ưu tiên). Để thuận tiện cho việc
mượn và đọc sách tại thư viện, Cán bộ thư viện đã xây dựng giá sách mở, đây là nơi
tập trung những tài liệu, sách, báo cần và thường xuyên được sử dụng, những cuốn
5

Lê Thị Thẩm

Trường THCS Ngô Mây
sách có nội dung hay, hữu ích đối với giáo viên và học sinh sẽ được ưu tiên giới thiệu
ở giá sách này. Đồng thời, cán bộ thư viện cũng có cách làm tương tự với nhiều loại
sách khác nhau của thư viện như sách tham khảo, sách bài tập, tủ sách đạo đức,…Đó là
cơ sở cho việc phục vụ đọc và mượn sách của học sinh và giáo viên trong nhà trường.
+ Công tác phục vụ đọc tại chỗ: Thư viện phục vụ đọc tại chỗ cho người đọc có
nhu cầu tìm kiếm, chọn, khai thác và sử dụng tài
liệu phù hợp với nhu cầu của mình. Người đọc khi
đến thư viện, sau khi tìm được tài liệu cần đọc sẽ
trình thẻ thư viện và phiếu yêu cầu cho cán bộ thư
viện vào kho tìm và lấy sách. Đọc xong, mang sách
lại bàn để trả sách. Tất cả người đọc của nhà trường
đều được đọc sách tại thư viện. Trong điều kiện cơ
sở vật chất của nhà trường còn nhiều thiếu thốn, vốn tài liệu chưa được phong phú thì
việc đọc sách tại thư viện là một lựa chọn phù hợp. Thư viện cũng là một môi trường
đọc sách tốt, với không gian thoáng, rộng, yên tĩnh thích hợp cho việc đọc sách và tìm
kiếm thông tin. Sau những giờ học trên lớp, thì thư viện là nơi học sinh thích đến nhất,
nhất là giờ giải lao 15 phút, được thả lỏng cơ thể, được thư thái tinh thần bằng những
cuốn truyện tranh thú vị, mang lại tiếng cười sản khoái cho các em.
+ Công tác phục vụ mượn về nhà: Mượn sách về nhà là việc làm thường xuyên
của giáo viên và học sinh khi sử dụng thư viện. Ngày nay, việc dạy và học đã chiếm
quá nhiều thời gian, cuộc sống thường nhật đủ bận rộn để người đọc không có thời
gian đến thư viện ngồi đọc sách. Và mượn sách về nhà là phương cách tốt nhất để có
thể đọc sách, tìm kiếm thông tin mà họ cần. Với lịch phục vụ mượn sách cùng với nội
quy đưa ra của thư viện mà người đọc có thể sở hữu những quyển sách cần thiết. Trong
thời đại bùng nổ công nghệ thông tin như hiện nay, phục vụ đọc và mượn sách tại thư
6

Lê Thị Thẩm

Trường THCS Ngô Mây
viện chưa đáp ứng được nhu cầu của người đọc, chưa phát huy hết vai trò của thư viện
trong trường học.
Thư viện thành lập tổ cộng tác thư viện trong đó có cán bộ lớp, để tổ chức tủ
sách lưu động, giao cho cán sự lớp quản lý việc giữ sách, vận động các bạn sử dụng
sách đúng mục đích và có hiệu quả. Tổ chức các buổi sinh hoạt lớp đầu giờ bằng việc
đọc sách, đọc báo cho cả lớp nghe. Đối với giáo viên, trong các buổi họp hội đồng
trường, họp tổ chuyên môn, thông báo những cuốn sách mới, đọc những thông tin quan
trọng của ngành được đăng tải trên các báo giáo dục,..
+ Công tác thông tin, giới thiệu sách: Thư viện định kỳ tổ chức giới thiệu sách
vào đầu tuần đầu tiên của tháng. Tổ chức các buổi sinh hoạt ngoại khoá như tuần lễ
đọc, thi vui đọc sách, học tập và làm theo sách, tìm hiểu lịch sử Việt Nam,.. Trưng bày
giới thiệu các sách có nội dung hay, hình thức đẹp. Những hoạt động trên được diễn ra
vào dịp kỉ niệm các ngày Lễ lớn của đất nước. Phối hợp với các tổ chức đoàn thể trong
nhà trường, giới thiệu và hướng dẫn học sinh tham gia đọc sách lồng vào các chương
trình của Đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh, Liên đội tổ chức, nhằm đưa sách
đến với người đọc, phục vụ tốt cho nhiệm vụ dạy và học trong nhà trường.
Tìm hiểu nhu cầu hứng thú đọc của giáo viên và học sinh cũng là một nhiệm vụ
quan trọng, đây là cơ sở để thư viện có kế hoạch bổ sung tài liệu, giới thiệu tài liệu,
định hướng việc đọc, tìm kiếm thông tin tốt nhất, phù hợp với nhu cầu của người dùng
tin. Cán bộ thư viện có thái độ thân thiện, hoà đồng để có thể tìm hiểu được sở thích
của học sinh, nhu cầu của người đọc để có thể làm tốt nhiệm vụ. Thư viện đã biên soạn
thư mục chuyên đề, thư mục thông báo sách mới nhằm giới thiệu đến người đọc, giúp
họ tìm tài liệu được thuận lợi.
- Công tác quản lý: Ban giám hiệu nhà trường luôn quan tâm sát sao, có kế
hoạch chỉ đạo kịp thời trong hoạt động của thư viện. Tập thể giáo viên trong nhà
7

Lê Thị Thẩm

Trường THCS Ngô Mây
trường luôn quan tâm, tạo điều kiện, vận động học sinh đến thư viện đọc sách và
tìm thông tin khi cần thiết. Các tổ chức Đoàn, Đội luôn quan tâm, phối hợp cùng
thư viện tổ chức các hoạt động chào mừng các ngày lễ lớn như 22/12, 20/11, 26/3,..
làm cho hoạt động thư viện được sôi nổi. Cán bộ giáo viên và học sinh trong nhà
trường đến thư viện đọc sách thường xuyên, thư viện trở thành trung tâm vui chơi,
giải trí và học tập của giáo viên và học sinh trong nhà trường. Hầu hết người đọc
biết sử dụng hệ thống tra cứu tìm tài liệu bằng tủ mục lục. Biết tìm kiếm thông tin
thông qua mạng Internet. Phần lớn người đọc có ý thức sử dụng và bảo quản sách
báo, tài liệu thư viện. Học sinh nhiều em rất ngoan, ham đọc sách và giữ gìn sách
tốt. Cán bộ thư viện có chuyên môn, thái độ phục vụ nhiệt tình, thân thiện, tác
phong làm việc siêng năng, chuyên cần.
Hồ sơ sổ sách quản lý tài sản thư viện được cập nhật thường xuyên, quản lý hiệu
quả, kiện toàn hoàn chỉnh qua mỗi học kỳ và mỗi năm học. Hồ sơ thống kê báo cáo
cũng được theo dõi sát sao, nắm bắt kịp thời quá trình làm việc, hoạt động của thư
viện. Có kế hoạch thu hồi sách sách mượn quá hạn, kiểm tra và phục chế các tài liệu,
sách báo bị hỏng (nếu có thể). Sắp xếp, vệ sinh kho sách thường xuyên, bảo quản sách
được sử dụng lâu dài.
Tuy nhiên còn có những khó khăn: - Cơ sở vật chất: Trước đây, hoạt động của
thư viện nhà trường chưa được đầu tư quan tâm đúng mức. Điều kiện kinh tế - xã
hội ở địa phương còn nhiều khó khăn. Trường nằm trên địa bàn phường Ngô Mây,
đông dân cư, người dân ở đây phần lớn là lao động phổ thông và buôn bán nhỏ nên
việc quan tâm con em trong học tập cũng như vui chơi còn hạn chế.
Cơ sở vật chất của Nhà trường chưa được đầy đủ, thư viện được bố trí ở khu nhà
cấp 4 ẩm thấp, chật hẹp (60m2), ngập nước trong những mùa mưa,.. Vốn tài liệu chưa
phong phú về thể loại, chưa đa dạng về nội dung, chỉ có hơn 3000 bản sách các loại:
8

Lê Thị Thẩm

Trường THCS Ngô Mây
giáo khoa, giáo viên, tham khảo, thiếu nhi. Thư viện chưa được trang bị máy vi tính,
chưa ứng dụng công nghệ thông tin vào hoạt động. Việc xử lý kỹ thuật tài liệu và quản
lý hồ sơ, sổ sách của thư viện hoàn toàn bằng thủ công, tốn thời gian và không khoa
học. Cán bộ thư viện (CBTV) mới về trường còn rụt rè, thiếu kinh nghiệm, không
mạnh dạn tham mưu cùng BGH đề xuất các giải pháp, tổ chức hoạt động, tạo điều kiện
cho thư viện hoạt động tốt.
- Yếu tố người đọc: Chất lượng phục vụ bạn đọc trong nhà trường cũng có
nhiều hạn chế: giáo viên chỉ đến thư viện mượn sách giáo khoa, sách nghiệp vụ đề
giảng dạy, ít khi ngồi thư viện đọc các tài liệu sách báo khác. Học sinh thì cảm thấy
không thích thú khi đến thư viện, một mặt vì tài liệu thư viện còn nghèo nàn, các em
lại thích đọc truyện tranh, thời gian rảnh rỗi ở trường rất ít (15 phút ra chơi) nên không
thể tìm và chọn sách để đọc, thư viện bài trí chưa bắt mắt, chưa thu hút được sở thích
của học sinh.
Sự phát triển của công nghệ thông tin đã ảnh hưởng không nhỏ đến sở thích và
thói quen trong việc tìm kiếm thông tin của giáo viên và học sinh. Hiện nay, các trò
chơi trực tuyến hấp dẫn đã cuốn hút giới trẻ nói chung và học sinh của Trường lao vào
đã chiếm khá nhiều thời gian rỗi dành cho việc đọc sách. Mặt khác, nhu cầu tìm tin
nhanh nhạy và đầy đủ tràn ngập trên mạng internet đã làm xao nhãn và nhiều người đã
quên mất việc đọc và tìm thông tin trên sách. Văn hóa đọc đang bị văn hóa nghe nhìn
lấn át.
- Công tác quản lý sách: Nhiều học sinh còn chai ì trong việc trả sách dẫn đến
việc mất sách, hỏng sách.
- Cán bộ thư viện: Cán bộ thư viện cũng chưa có kế hoạch cụ thể, thiết thực,
tạo hứng thú cho giáo viên và học sinh. Còn quá cứng nhắt trong việc linh động cho
học sinh mượn sách. Chưa có sự liên kết chặt chẽ và sự phối hợp đồng bộ giữa các tổ
9

Lê Thị Thẩm

Trường THCS Ngô Mây
chức đoàn thể và tập thể giáo viên trong nhà trường trong việc vận động học sinh đọc
sách cũng như trong việc giữ gìn sách.
Trước những thuận lợi và khó khăn trên, làm thế nào để khắc phục và phát huy
thực trạng đó lại là điều đáng phải suy nghĩ để tìm ra phương cách tốt nhất nhằm nâng
cao hiệu quả hoạt động thư viện. Những năm qua, cùng với sự nổ lực của toàn thể cán
bộ giáo viên nhân viên và sự phấn đấu học tập của học sinh. Được sự quan tâm đầu tư,
tạo điều kiện về mọi mặt của ban giám hiệu nhà trường, Cán bộ thư viện đã không
ngừng tìm tòi, học hỏi, suy nghĩ và vạch ra những biện pháp thích hợp áp dụng tại thư
viện trường ta và đang có những bước phát triển đáng kể.
2. Ý nghĩa và tác dụng của giải pháp mới:
Mỗi thời kỳ, nhiệm vụ của Thư viện Việt Nam nói chung và thư viện trường học
nói riêng có sự khác nhau, nhưng vốn tài liệu và nguồn lực thông tin trong thư viện
vẫn là công cụ hữu ích nhất, là nơi mà người sử dụng tìm đến thông tin, tri thức tốt
nhất. Như Gorki đã nói “Sách là khu vườn tuyệt dịu nơi ấy có tất cả những điều lý thú
và bổ ích”. Đề thống nhất và định hướng đúng, xây dựng môt thư viện theo hướng hiện
đại, một môi trường sinh hoạt văn hoá lành mạnh, hữu ích đối với cán bộ giáo viên,
nhân viên và học sinh trong trường, qua nhiều lần suy nghĩ, qua thực tế công việc, tôi
đã tiến hành viết nên đề tài sáng kiến kinh nghiệm: Giải pháp nâng cao hiệu quả
hoạt động thư viện tại trường THCS Ngô Mây thành phố Quy Nhơn -Bình Định.
3. Phạm vi nghiên cứu của đề tài:
Thực tế công việc, người làm công tác thư viện đã cố gắng suy nghĩ với những
hoạt động thường ngày và tìm ra những giải pháp tốt nhất cho hoạt động thư viện tại
trường THCS Ngô Mây, thành phố Quy Nhơn.

10

Lê Thị Thẩm

Trường THCS Ngô Mây
II/ PHƯƠNG PHÁP TIẾN HÀNH
1/ Cơ sở lý luận và thực tiễn có tính định hướng cho việc nghiên cứu, tìm
giải pháp của đề tài:
1.1 Cơ sở lý luận:
Từ lâu, thư viện là một bộ phận không thể thiếu trong nhà trường vì sách báo có
một vị trí đặc biệt quan trọng đối với đời sống xã hội: “Không có sách thì không có tri
thức”. Với nhà trường, sách lại càng có ý nghĩa quan trọng hơn, vì nó là người bạn gần
gũi nhất, là học liệu cần thiết nhất của thầy và trò. Sách báo đã và đang góp phần “Làm
tốt việc chăm sóc và giáo dục thế hệ trẻ”, góp phần quyết định chất lượng và không
ngừng nâng cao năng lực giảng dạy của giáo viên, mở rộng kiến thức xây dựng thói
quen tự học, tự nghiên cứu của học sinh.
Hoạt động chủ yếu của giáo viên và học sinh trong nhà trường phổ thông là
giảng dạy và học tập, cả hai hoạt động này đều phải sử dụng công cụ sách báo. Sách
báo chỉ có thể phát huy được tác dụng tích cực của nó trên cơ sở quản lý tốt công tác
thư viện. Vì vậy tổ chức thư viện trường học nhằm thỏa mãn các nhu cầu về sách báo
cho giáo viên và học sinh, là một yêu cầu khách quan không thể thiếu. Việc tổ chức
thư viện và đẩy mạnh các hoạt động của nó là một việc làm cần thiết, bỡi đối với nhà
trường, thư viện không những là một bộ phận cơ sở vật chất trọng yếu mà còn đảm bảo
cung cấp đủ số lượng và chất lượng các loại sách báo. Thư viện còn là trung tâm sinh
hoạt văn hóa khoa học của nhà trường, tạo cơ sở từng bước thay đổi phương pháp dạy
và học đồng thời tham gia tích cực vào việc bồi dưỡng tư tưởng chính trị và xây dựng
nếp sống văn hóa mới cho các thành viên trong trường.
- Vai trò của thư viện trường học:
Thư viện trường học là một bộ phận cơ sở vật chất trọng yếu, trung tâm sinh
hoạt văn hoá- khoa học trong các trường phổ thông nhằm mở rộng kiến thức, góp phần
11

Lê Thị Thẩm

Trường THCS Ngô Mây
nâng cao hiệu quả dạy- học của giáo viên và học sinh. Là một trong những nhân tố
quan trọng quyết định chất lượng giáo dục phổ thông, góp phần nâng cao chất lượng
giảng dạy của giáo viên, tạo cơ sở đổi mới phương pháp dạy học. Thư viện cũng tham
gia tích cực vào việc giáo dục tư tưởng chính trị và xây dựng nếp sống văn hoá mới,
giáo dục văn hoá đọc, xây dựng thói quen tự học, tự nghiên cứu cho giáo viên và học
sinh trong nhà trường.
Thư viện trường học là nơi khuyến khích sự ham hiểu biết của học sinh, hoàn
thiện kỹ năng đọc và nói, giúp học sinh tiếp cận tới các thông tin, hướng dẫn cách tìm
kiếm và sử dụng thông tin, biết đánh giá và tích luỹ thông tin. Sự cộng tác của cán bộ
thư viện trường học với các thầy cô giáo nhằm xây dựng kế hoạch học và kế hoạch đọc
cho học sinh nhằm mục đích gây thói quen tìm kiếm thông tin cả bên trong lẫn bên
ngoài thư viện chính là sự chuẩn bị cho khả năng khai thác các nguồn thông tin phong
phú trong tương lai. Ngoài ra, thế hệ trẻ cần được chuẩn bị khả năng nắm bắt công
nghệ hiện đại và thích nghi với thế giới công nghệ thường xuyên biến đổi nhanh
chóng.
- Chức năng của thư viện trường học
Chức năng giáo dục: Thư viện trường học nói chung và trường THCS Ngô Mây
nói riêng là nơi lưu trữ và luân chuyển tài liệu sách báo góp phần nâng cao kiến thức,
giáo dục đạo đức, hình thành và phát triển kỹ năng sống cho học sinh.
Giúp giáo viên có đầy đủ những tài liệu sách báo để nghiên cứu, học tập trau dồi
kiến thức, nâng cao trình độ chuyên môn bổ trợ cho công tác giảng dạy.
Chức năng thông tin: Trước sự bùng nổ thông tin như hiện nay, đặt ra cho người
dùng tin (giáo viên và học sinh) nhiều lựa chọn, nhưng thư viện lại là nơi chắc chắn
nhất. Ngoài thông tin chứa đựng trong tài liệu in truyền thống như sách, báo được bổ
sung thường xuyên có chọn lọc còn có các tài liệu khác như băng đĩa hình, đĩa tiếng,
12

Lê Thị Thẩm

Trường THCS Ngô Mây
tài liệu điện tử đã làm cho lượng thông tin của thư viện ngày càng gia tăng, rất tiện ích,
đã đáp ứng kịp thời và tương đối đầy đủ cho nhu cầu tìm tin của người dùng tin.
Chức năng văn hoá: Thư viện trường học là trung tâm sinh hoạt văn hoá lành
mạnh của nhà trường. Là nơi thường xuyên tổ chức các hoạt động đọc sách, tổ chức
những buổi giới thiệu sách, buổi sinh hoạt ngoại khoá với những chủ đề khác nhau
nhằm chào mừng các ngày lễ lớn của đất nước. Đây cũng là nơi giáo viên đến để đọc
những tài liệu sách báo, những thông tin, những chủ trương, chính sách mới của Đảng
và Nhà nước.
Chức năng giải trí: Thư viện là một nơi yên tĩnh nhất trong nhà trường. Hơn
thế, đây là nơi có đầy đủ các phương tiện để giải trí và thư giãn cơ thể sau những giờ
dạy và học căng thẳng. Học sinh thì tìm đến những câu chuyện vui, những cuốn truyện
tranh hay những câu chuyện cổ tích thú vị. Giáo viên thì có thể giải trí từ truyện tiểu
lâm, khôi hài, cũng có thể là những trang truyện ngắn hoặc những câu chuyện để xua
đi những căng thẳng của cuộc sống, công việc.
- Nhiệm vụ của thư viện trường học
Cung ứng cho giáo viên và học sinh đầy đủ các loại tài liệu, sách báo, và các vật
mang tin khác. Tổ chức thu hút toàn thể giáo viên và học sinh tham gia đọc sách sinh
hoạt thư viện thông qua các hoạt động phù hợp với chương trình và kế hoạch dạy học
của nhà trường. Tìm hiểu nhu cầu của giáo viên và học sinh, giúp họ chọn sách, đọc
sách có hệ thống, biết cách sử dụng bộ máy tra cứu sách, nhằm sử dụng triệt để kho
sách, nhất là các sách nghiệp vụ và sách tham khảo. Phối hợp với các thư viện trong
hệ thống thư viện trường phổ thông và các thư viện khác có thể nhằm chủ động khai
thác, sử dụng vốn sách báo, trang thiết bị chuyên dùng, trao đổi kinh nghiệm. Tổ chức
quản lý theo đúng nghiệp vụ thư viện, có sổ sách quản lý chặt chẽ, bảo quản giữ gìn
sách báo tránh hư hỏng, mất mát, thường xuyên thanh lọc sách báo cũ, rách nát, lạc
13

Lê Thị Thẩm

Trường THCS Ngô Mây
hậu. Có kế hoạch phát triển mạng lưới thông tin- thư viện điện tử, từng bước đưa các
trang thiết bị hiện đại phục vụ công tác quản lý thư viện phục vụ bạn đọc.
- Các yếu tố cấu thành thư viện
Thư viện là một yếu tố được cấu thành bỡi bốn yếu tố:
- Cơ sở vật chất, trang thiết bị chuyên dụng: bao gồm: trụ sở, bàn ghế, giá tủ,
quạt, điện, các phương tiện khác như máy vi tính, máy in, …
- Vốn tài liệu thư viện: sách, báo, bản đồ, tranh ảnh, băng đĩa,…
- Người đọc: cán bộ, giáo viên, nhân viên và học sinh.
- Cán bộ thư viện: người làm công tác thư viện trường học được đào tạo trình độ
nghiệp vụ thư viện thông tin.
1.2. Cơ sở thực tiễn:
Trường THCS Ngô Mây đã đạt được nhiều thành tích xuất sắc trong phong trào
thi đua “Dạy tốt- Học tốt”.

Thư viện trường THCS Ngô Mây đã đạt được những

kết quả trong việc góp phần vào chất lượng dạy và học trong nhà trường. Năm 2009
thư viện nhà trường được công nhận là thư viện tiên tiến.
Với những kết quả đạt được và còn những tồn tại cần phải khắc phục để làm tốt
hơn nữa nhiệm vụ đã được phân công. Là một người làm công tác thư viện lâu năm, có
chuyên môn nghiệp vụ, tôi luôn trăn trở, làm thế nào để hoạt động thư viện đi vào quy
cũ, là một điểm đến với giáo viên và học sinh trong quá trình tìm kiếm thông tin, kiến
thức bổ trợ vào việc dạy và học.
2/ Các biện pháp tiến hành, thời gian tạo ra giải pháp
2.1 . Tổ chức hoạt động tại thư viện trường THCS Ngô Mây
- Xây dựng vốn tài liệu thư viện:

14

Lê Thị Thẩm

Trường THCS Ngô Mây
Vốn tài liệu là tổng hợp các tài liệu có trong thư viện, là một bộ sưu tập nguồn
thông tin phù hợp với chức năng của thư viện. Đây là một bộ phận cấu thành thư viện
là thành phần quan trọng giúp thư viện tồn tại với thời gian.
Xây dựng vốn tài liệu thư viện là một quá trình khó khăn, phức tạp. Người cán
bộ thư viện trường học phải tuân thủ các nguyên tắc bổ sung. Đặc biệt là phải quan tâm
đến nhu cầu, hứng thú đọc của giáo viên và học sinh. Khi bổ sung phải xem xét thực
trạng tài liệu của thư viện, tham mưu với Ban giám hiệu để có kế hoạch bổ sung phù
hợp.
- Các hoạt động phục vụ tại thư viện
Thư viện được bài trí khoa học, hấp dẫn. Xây dựng giá sách mở đặt ở phòng
đọc. Nguồn sách được bổ sung có lựa chọn dựa trên ý kiến, nguyện vọng của học
sinh,..Các hoạt động của thư viện gắn với các phong trào hoạt động của nhà trường
như thi vẽ tranh, thi sáng tạo và thiết kế ngôi nhà mơ ước,.. phát huy óc sáng tạo, kĩ
năng tự học, tự nghiên cứu, đảm bảo sự phát triển toàn diện của học sinh, dần hình
thành thói quen đọc sách của các em.
Thư viện nhà trường có kế hoạch hoạt động phù hợp với giáo dục toàn diện, với
công việc của giáo viên và tâm lý lứa tuổi học sinh. Thư viện phối hợp tổ chức tốt các
hoạt động ngoại khoá, như giới thiệu sách, điểm sách, thông báo sách mới nhập, triển
lãm trưng bày sách mới, tranh ảnh,.. phối hợp với các bộ phận liên quan trong nhà
trường để tổ chức thi kể chuyện theo sách, vận động học sinh làm theo sách,.. dưới sự
chỉ đạo của Hiệu trưởng. Thư viện phải tạo mọi điều kiện để bạn đọc có không gian
đọc sách tốt nhất, là nơi tìm kiếm thông tin hữu ích nhất. Hướng đến xây dựng một thư
viện trường học thân thiện
- Thống kê, bảo quản thư viện

15

Lê Thị Thẩm

Trường THCS Ngô Mây
Thư viện có kế hoạch nội dung hoạt động cụ thể được xây dựng vào đầu mỗi
năm học dựa trên cơ sở chương trình hoạt động thư viện của Ngành giáo dục và đào
tạo, kế hoạch nhiệm vụ năm học của nhà trường.
Xây dựng nội quy thư viện, lịch phục vụ đọc và mượn sách tại thư viện. Xây
dựng tổ công tác thư viện để dễ dàng trong việc phục vụ đọc sách, mượn sách, cũng
như quản lý sách được hiệu quả.
Thư viện thường xuyên kiện toàn hồ sơ, sổ sách quản lý tài sản thư viện, thống kê các
hoạt động phục vụ của thư viện.
2.2 Thời gian tạo ra giải pháp:
Từ năm học 2010- 2011 đến năm học 2015-2016

B/ NỘI DUNG:
I/ Mục tiêu:
Những năm qua, Đảng và Chính phủ cũng đã có nhiều chủ trương và biện pháp
cụ thể nhằm đẩy mạnh công tác xây dụng và phát triển thư viện trường học như: Quyết
định 61, Quyết định 01 của Bộ giáo dục - đào tạo, Thông tư 30 TTLB, thông tư 05/VP,
Pháp lện thư viện,…
Nhà trường xem hoạt động thư viện như một mắt xích quan trọng trong hoạt
động chuyên môn, góp phần nâng cao tay nghề cho giáo viên, giúp học sinh tìm hiểu
thêm kiến thức ngoài sách giáo khoa, góp phần hình thành môi trường văn hóa học
đường, xây dựng và hình thành nhân cách ở lứa tuổi thiếu nhi. Thư viện nhà trường
luôn được quan tâm tạo điều kiện về mọi mặt đề phát huy và thể hiện hết vai trò của
một thư viện trường học nhằm góp phần vào việc dạy và học, nâng cao chất lượng giáo
dục trong nhà trường. Nâng cao hiệu quả hoạt động thư viện chính là thực hiện nhiệm
16

Lê Thị Thẩm

Trường THCS Ngô Mây
vụ giáo dục trong thư viện nhà trường. Thư viện phải đảm bảo đầy đủ, đúng và kịp thời
100% những tài liệu, sách báo và thông tin để phục vụ cho việc dạy và học của giáo
viên và học sinh trong nhà trường. Đảm bảo việc đọc sách thường xuyên và đạt tỉ lệ
giáo viên 100%, học sinh đạt 70%. Việc đọc sách và bảo sách có chất lượng.
II/ Mô tả giải pháp của đề tài
1. Thuyết minh tính mới
- Xây dựng kế hoạch hoạt động thư viện
Căn cứ vào văn bản chỉ đạo chương trình hoạt động thư viện trường học của
phòng giáo dục - đào tạo thành phố Quy Nhơn, từ thực tế tình hình nhà trường và thư
viện, xây dựng kế hoạch hoạt động thư viện vào mỗi đầu năm học.
Kế hoạch hoạt động thư viện là bản hoạch định nội dung công việc cụ thể thực
hiện trong một năm học. Mỗi tháng có kế hoạch rõ ràng, nhận xét những mặt làm được
và những hạn chế để có biện pháp khắc phục ở tháng sau. Kế hoạch hoạt động thư viện
được Ban giám hiệu ký duyệt thực hiện. Cụ thể:
Theo dõi hiện trạng chất lượng cơ sở vật chất thư viện, đầu mỗi năm học Cán bộ
thư viện có kế hoạch tham mưu, đề xuất xin được trang bị như: tủ sách, giá sách, bàn
ghế, các tranh ảnh, bảng biểu, các câu danh ngôn,... trang trí cho thư viện, tạo không
gian thoáng rộng, đủ ánh sáng và đẹp mắt, tạo thuận lợi và ...