CHÀO MỪNG CÁC EM ĐẾN VỚI
BÀI HỌC LỊCH SỬ 6
HÀ
NỘI

HẢI PHÒNG

VINH

ĐÀ NẴNG

NHA
TRANG

TP HCM

Cho biết đây là những phong tục tập quán nào của người Việt?

Trả lời các câu hỏi
1.Truyền thuyết giải thích về một phong tục có nói về tình cảm vợ
chồng, tình anh em
2.Tập tục người Việt cổ có dùng để tránh bị thuỷ quái làm hại
3.Tín ngưỡng truyền thống của người Việt để nhớ về cội nguồn
4.Người Việt xem đây là cách làm đẹp và bảo vệ răng
5.Nghề rèn đúc kim loại của người Việt cổ
6.Tầng lớp đảm nhiệm sứ mệnh lãnh đạo phong trào đấu tranh
giành độc lập dân tộc thời Bắc thuộc
7.Yếu tố này được coi là một tế bào của xã hội
8.Tên vị hoàng tử làm bánh chưng, bánh dày dâng vua Hùng
9.Phong tục phổ biến của người Việt cổ, xuất hiện trong các lễ hỏi
và lễ cưới

Sau một thời gian ngắn xây dựng nhà nước Âu Lạc đến năm 179TCN
nước Âu Lạc rơi vào tay Triệu Đà. Các triều đại phong kiến Trung
Quốc thay nhau cai trị nước ta hơn 1000 năm, sử gọi là thời Bắc
thuộc.
Những hình ảnh trên là 1 số phong tục tập quán của người Việt như
ăn trầu, nhuộm răng đen, thờ cúng tổ tiên, làm bánh chưng….
Những nét đẹp văn hoá này trải qua hơn 1000 năm Bắc thuộc vẫn
được nhân dân ta giữ gìn và phát huy. Vậy, người Việt đã làm gì để
bảo vệ những giá trị văn hoá truyền thống của mình trước âm mưu
“đồng hoá” của phương Bắc. Điều gì đã tạo nên sự kì diệu đó?
Chúng ta sẽ cùng tìm hiểu bài 17.

BÀI 17. ĐẤU TRANH BẢO TỒN VÀ PHÁT TRIỂN VĂN HOÁ
DÂN TỘC THỜI BẮC THUỘC
I. Đấu tranh bảo tồn văn hoá dân tộc

BÀI 17. ĐẤU TRANH BẢO TỒN VÀ PHÁT TRIỂN VĂN HOÁ
DÂN TỘC THỜI BẮC THUỘC
I. Đấu tranh bảo tồn văn hoá dân tộc
Yêu cầu
Sản phẩm
Câu 1: Những biểu hiện nào cho thấy chính sách đồng hóa của các  
triều đại phong kiến phương Bắc đối với nước ta đã thất bại?
Câu 2: Đọc đoạn tư liệu và quan sát H17.3 cho biết: Phong tục ăn  
trầu có từ thời kì nào trong lịch sử Việt Nam? Thường được sử
dụng trong dịp nào? Hiện nay phong tục này còn được duy trì
không?
Câu 3: Những nét văn hoá có từ thời Văn Lang-Âu Lạc vẫn được  
duy trì trong thời kì Bắc thuộc chứng tỏ điều gì?

Yêu cầu
Câu 1: Những
biểu hiện nào
cho thấy chính
sách đồng hóa
của các triều đại
phong
kiến
phương Bắc đối
với nước ta đã
thất bại?

Sản phẩm
- Người Việt vẫn nghe - nói, truyền lại cho
con cháu tiếng mẹ đẻ.
- Những tín ngưỡng truyền thống như thờ
cúng tổ tiên, thờ các vị thần tự nhiên tiếp
tục được duy trì.
- Phong tục, tập quán Việt vẫn được giữ
gìn như tục nhuộm răng, ăn trầu, búi tóc,
xăm mình, làm bánh chưng, bánh giầy

Yêu cầu
Câu 2: Đọc đoạn từ
liệu và quan sát
H17.3 cho biết:
Phong tục ăn trầu
có từ thời kì nào
trong lịch sử Việt
Nam?
Thường
được sử dụng
trong dịp nào? Hiện
nay phong tục này
còn được duy trì
không?

Sản phẩm
- Phong tục ăn trầu theo ghi chép của Lê Qúy
Đôn (tư liệu 17.3) vào năm 304 thuộc thế kỉ IV
trong lịch sử Việt Nam. (Văn Lang, Âu Lạc)
- Thường được sử dụng khi có khách đến nhà
chơi hoặc trong lễ hỏi, cưới của người Việt….
- Hiện nay phong tục này còn nhưng không
được phổ biến như trước, chỉ các cụ già ở một
số vùng còn ăn trầu, hoặc được dùng trong lễ
cưới hỏi. Tuy vậy, trầu cau vẫn được gìn giữ một
cách trân trọng. Điều đó đã ăn sâu vào tiềm
thức của người Việt như một nét văn hóa tốt
đẹp mãi lưu truyền.

Yêu cầu

Sản phẩm

Câu 3: Những Mặc dù bị phong kiến phương Bắc tìm
nét văn hoá có mọi cách để thủ tiêu văn hoá của
từ thời Văn người Việt nhưng nhân dân ta vẫn
Lang-Âu
Lạc luôn có ý thức giữ gìn nền văn hoá bản
vẫn được duy địa của mình. Nhiều phong tục tập
trì trong thời kì quán của người Việt cổ vẫn được duy
Bắc
thuộc trì chứng tỏ người Việt đã đấu tranh
chứng tỏ điều chống lại chính sách đồng hoá của
gì?
phương Bắc và chính sách này đã bị
thất bại.

Câu 1: Theo em, việc nhân dân ta truyền dạy tiếng
Việt cho con cháu, nghe và nói hoàn toàn bằng
tiếng mẹ đẻ chứng tỏ điều gì?
Câu 2: Ngày nay, có 1 số bạn học sinh khi giao tiếp
thường “pha” tiếng nước ngoài. Em có suy nghĩ gì
về điều này? Từ đó, em rút ra bài học gì?
Câu 3: Những phong tục, tập quán, tín ngưỡng nào
của người Việt vẫn còn duy trì đến ngày nay?

Câu 1: Việc nhân dân ta truyền dạy tiếng Việt cho con cháu, nghe và nói hoàn toàn bằng
tiếng mẹ đẻ chứng tỏ:
- Tiếng Việt có vai trò rất quan trọng trong đời sống, tâm hồn, tư duy của người Việt.
- Khẳng định sức sống mạnh liệt, lâu bền của tiếng Việt trước những chính sách đồng hoá
thâm độc của phương Bắc. Người Việt vẫn luôn có ý thức giữ gìn và phát huy tiếng Việt
trong mọi hoàn cảnh dù khó khăn….
Câu 2: Em phản đối (không đồng tình) hiện tượng các bạn trẻ lạm dụng việc sử dụng tiếng
nước ngoài vào tiếng Việt khi giao tiếp. Tuy việc sử dụng tiếng lóng cũng có tác dụng nhất
định đối với giới trẻ như: khả năng truyền đạt thông tin nhanh, tiết kiệm thời gian (chủ
yếu dùng ký hiệu, viết tắt), có những yếu tố sáng tạo…làm cho hoạt động giao tiếp cũng
phong phú hơn nhưng việc lạm dụng sử dụng quá đà sẽ đánh mất đi bản sắc dân tộc, mất
đi sự trong sáng của tiếng Việt. Vì vậy, trong quá trình giao tiếp chúng ta nên sử dụng tiếng
Việt để giúp thông tin truyền đạt được chính xác nhất, dễ nghe, dễ hiểu và góp phần làm
cho tiếng Việt ngày càng giàu và đẹp…..
Câu 3: Những phong tục, tập quán, tín ngưỡng nào của người Việt vẫn còn duy trì đến ngày
nay như thờ cúng tổ tiên, thờ các vị thần tự nhiên, ăn trầu, làm bánh chưng bánh giầy, tổ
chức lễ hội, chôn người chết…..

BÀI 17. ĐẤU TRANH BẢO TỒN VÀ PHÁT TRIỂN VĂN HOÁ
DÂN TỘC THỜI BẮC THUỘC
I. Đấu tranh bảo tồn văn hoá dân tộc
- Người Việt luôn có ý thức giữ gìn dòng giống Tiên Rồng và nền văn
hóa cha ông để lại.
- Người Việt vẫn nghe, nói, truyền lại cho con cháu tiếng mẹ đẻ.
- Những tín ngưỡng truyền thống như thờ cúng tổ tiên, thờ các vị
thần tự nhiên… tiếp tục được duy trì.
- Bảo tồn phong tục tập quán của người Việt như tục nhuộm răng , ăn
trầu, búi tóc, xăm mình, làm bánh chưng bánh giầy ….

=> Chính sách đồng hoá của các triều đại phong kiến phương Bắc đối với nước
ta đã thất bại.

BÀI 17. ĐẤU TRANH BẢO TỒN VÀ PHÁT TRIỂN VĂN HOÁ
DÂN TỘC THỜI BẮC THUỘC
II. Phát triển văn hóa dân tộc.

* Tài liệu tham khảo: Chùa Dâu gắn liền với sự tích Phật Mẫu Man Nương,

thờ tại chùa Tổ (Phúc Nghiêm Tự) ở làng Mãn Xá, xã Hà Mãn, huyện Thuận
Thành, tỉnh Bắc Ninh, cách chùa Dâu 1 km.
Man Nương là một nữ tu từ năm 10 tuổi tại chùa Phúc Nghiêm. Vị sự trụ trì
chùa là Khâu Đà La, theo truyền thuyết là nhà sư Ấn Độ, sang Giao Châu vào
thời Hán Linh Đế (hoàng đế thứ 27 triều Hán, tại vị từ năm 168- 189). Tối đến
Man Nương ngủ tại thềm chùa. Một buổi tối, Khâu Đà La bước qua thềm.
Man Nương có thai, qua 20 tháng sinh hạ một bé gái và mang đến chùa trả
cho thiền sư.
Thiền sư hóa phép đứa bé nhập vào thân một cây cổ thụ cạnh chùa.
Sau đó, Khâu Đà La trao cây gậy tích trượng của mình cho Man Nương và dặn
khi nào hạn hán thì mang ra dùng. Khi vùng Dâu hạn hán 3 năm liền, nhớ lời
dặn của Thiền sư, Man Nương mang cây tích trượng cắm xuống đất. Ngay lập
tức, nước phun lên, chúng sinh thoát nạn.

Tiếp đó có trận mưa to, cuốn cây cổ thụ cạnh chùa xuống
sông Dâu, dạt về Luy Lâu. Thái thú Giao Chỉ là Sĩ Nhiêp (cai trị
giai đoạn năm 187- 226) cho người vớt lên, song không được.
Man Nương đi qua, nhận ra cây cổ thụ ở chùa xưa, làm phép
với cây lên. Thái Thú thấy thế kinh sợ và cho người lấy gỗ cây
thiêng tạc 4 pho tượng Phật mẫu, tượng trưng cho sức mạnh
siêu nhiên: Tạc xong pho thứ nhất thì trời hiện mây ngũ sắc
nên đặt tên tượng là Pháp Vân; Tạc xong pho thứ hai thì trời
đổ mưa nên đặt tên tượng là Pháp Vũ; Tạc xong pho thứ ba
thì trời nổi sấm nên đặt tên tượng là Pháp Lôi; Tạc xong pho
thứ tư thì trời nổi sét nên đặt tên tượng là Pháp Điện.

BÀI 17. ĐẤU TRANH BẢO TỒN VÀ PHÁT TRIỂN VĂN HOÁ
DÂN TỘC THỜI BẮC THUỘC
II. Phát triển văn hóa dân tộc.
Yêu cầu
Sản phẩm
Câu 1: Trong thời kì Bắc thuộc, nhân dân ta đã làm gì
 
để phát triển văn hóa dân tộc?
Câu 2: Quan sát H17.4 và mục Em có biết trả lời câu
 
hỏi: Truyền thuyết chùa Dâu cho thấy người Việt đã
tiếp thu văn hóa bên ngoài như thế nào để phát triển
văn hóa dân tộc?

Yêu cầu
Câu 2: Quan sát
H17.4 và mục Em
có biết trả lời câu
hỏi:
Truyền
thuyết chùa Dâu
cho thấy người
Việt đã tiếp thu
văn hóa bên
ngoài như thế
nào để phát triển
văn hóa dân tộc?

Sản phẩm
Việt Nam tiếp thu Phật giáo từ hai con đường: đầu tiên trực
tiếp từ Ấn Độ sang và sau này là từ Trung Quốc sang, nhưng
vẫn có điểm sáng tạo riêng. Truyền thuyết chùa Dâu giải
thích tín ngưỡng thờ Tứ Pháp của người Việt. Tứ Pháp gồm
Pháp Vân, Pháp Vũ, Pháp Lôi và Pháp Điện, nghĩa là 4 vị
thần: mây, mưa, sấm, chớp. Đó là những vị thần bảo vệ
mùa màng và phù hộ cho nông dân.
=> Tiếp thu có chọn lọc, sáng tạo, kế thừa và phát triển.

Yêu cầu
Câu 1: Trong thời
kì Bắc thuộc, nhân
dân ta đã làm gì
để phát triển văn
hóa dân tộc?

Sản phẩm
- Nhân dân ta đã vừa bảo tồn văn hoá truyền thống vừa chủ
động tiếp thu có chọn lọc và sáng tạo những giá trị văn hoá
bên ngoài để phát triển nền văn hoá dân tộc trong hơn ngàn
năm Bắc thuộc:
+ Phật giáo, đạo giáo du nhập vào nước ta hòa quyện với tín
ngưỡng dân gian.
+ Chủ động tiếp thu chữ Hán nhưng vẫn sử dụng tiếng Việt,
dùng âm Việt để đọc chữ Hán, vì vậy, vốn từ Hán - Việt ngày
càng phong phú, đa dạng.
+ Người Việt đã tiếp thụ một số kĩ thuật tiến bộ của Trung
Quốc như làm giấy, dệt lụa, kĩ thuật bón phân bắc trong
trồng trọt,... Một số sản phẩm thủ công thời kì này thể hiện
khá rõ dấu ấn của sự giao lưu với văn hoá Trung Quốc.

BÀI 17. ĐẤU TRANH BẢO TỒN VÀ PHÁT TRIỂN VĂN HOÁ
DÂN TỘC THỜI BẮC THUỘC
II. Phát triển văn hóa dân tộc.

BÀI 17. ĐẤU TRANH BẢO TỒN VÀ PHÁT TRIỂN VĂN HOÁ
DÂN TỘC THỜI BẮC THUỘC

II. Phát triển văn hóa dân tộc.

- Thời Bắc thuộc, người Việt vừa bảo tồn văn hóa truyền thống, vừa chủ động
tiếp thu có chọn lọc và sáng tạo những giá trị văn hoá bên ngoài để phát triển
văn hóa dân tộc.
- Phật giáo, Đạo giáo du nhập vào nước ta vào nước ta thời kì này, hòa quyện
cùng tín ngưỡng dân gian.
- Người Việt chủ động tiếp thu chữ Hán nhưng vẫn sử dụng tiếng Việt, dùng âm
Việt để đọc chữ Hán, tạo cơ sở thình thành vốn từ Hán –Việt ngày càng phong
phú đặc sắc.
- Người Việt đã tiếp thu một số kĩ thuật tiến bộ của Trung Quốc như làm giấy, dệt
lụa, kĩ thuật bón phân bắc trong trồng trọt,....và một số sản phẩm thủ công khác.
=> Tiếp thu sáng tạo, có kế thừa và phát triển.

CẢM ƠN CÁC EM!
CHÚC CÁC EM HỌC
TỐT!