TRƯỜNG THCS NGÔ MÂY
MÔN LỊCH SỬ lớp 9
GV: Ngô Phi Nga

Mikhail Sergeyevich Gorbachyov (phiên âm tiếng Việt: Mi-kha-in Goóc-ba-chốp)

Gooc-ba-chốp sinh ngày 2/3/1931, từng là nhà
lãnh đạo Liên bang Xô Viết từ năm 1985 đến
1991. Những nỗ lực cải cách của ông giúp chấm
dứt chiến tranh lạnh, nhưng cũng góp phần kết
thúc quyền uy tối cao của Đảng cộng sản và giải
thể Liên bang Xô Viết
Ông bị coi là kẻ tội đồ vì đã làm sụp đổ một siêu
cường hùng mạnh trong hàng chục năm đứng
vững, là nguyên nhân chính dẫn đến việc làm sụp
đổ hệ thống xã hội chủ nghĩa ở Đông Âuvà sự
giải thể của khối quân sự Vác-sa-va cùng với Hội
đồng tương trợ kinh tế  SEV.

ND 2- Bài 2
LIÊN XÔ VÀ CÁC NƯỚC ĐÔNG ÂU TỪ GIỮA
NHỮNGNĂM 70 ĐẾN ĐẦU NHỮNG NĂM 90 CỦA
THẾ KỈ XX

GV: Ngô Phi Nga

ND 2- Bài 2
LIÊN XÔ VÀ CÁC NƯỚC ĐÔNG ÂU TỪ GIỮA NHỮNGNĂM 70 ĐẾN
ĐẦU NHỮNG NĂM 90 CỦA THẾ KỈ XX
"Lời giới thiệu...“ SGK trang 9

I. SỰ KHỦNG HOẢNG VÀ
TAN RÃ CỦA LIÊN BANG
XÔ VIẾT
.- Nguyên nhân
- Quá trình khủng hoảng và tan rã của
Liên Bang Xô Viết

I. Sự khủng hoảng và tan rã của Liên Bang Xô Viết

Em hãy tìm hiểu, thảo luận
các câu hỏi sau?
ng
a
b
n
ê
Li
?
ở
t
ế
i
g
n
V
ả
ộc
o
u
Xô
h
c
g
n
n
ế
nđ
khủ
ẫ
d
n
và
a
u
n
q
a
u
h
q
c
hủ
khá
c
n
â
h
nn
ê
y
u
g
N

Tình hình Liên bang Xô Viết như
Viết ?thế nào trong thời gian 1985Liên bang Xô
1991 ?
đến sự sụp đổ của
nhân cơ bản nhất
Những nguyên

Những nguyên nhân nào dẫn đến cuộc khủng hoảng ở Liên bang Xô Viết ?
Nguyên nhân khách quan : Khủng hoảng dầu mỏ 1973
- Vào ngày 7/10 năm đó, toàn bộ tổ chức các nước xuất khẩu dầu mỏ Arab (OPEC), đã
ngừng bán dầu mỏ cho các nước Canada, Nhật Bản, Hà Lan, Anh Quốc và Mỹ vì đã ủng
hộ Israel trong cuộc chiến chống lại Ai Cập và Syria.

- Tình hình này cũng có lợi cho Liên Xô, việc khai thác dầu và khí tự nhiên được đẩy
mạnh , Liên Xô nhanh chóng trở thành một trong các nhà sản xuất dầu khí hàng đầu
thế giới. Lúc này, dầu khí chiếm tới hơn một nửa thu nhập quốc dân của Liên Xô. Từ
1973 đến 1979 Liên Xô thu lợi nhuận lớn từ việc bán dầu.
- Tuy nhiên sau đó Ô tô do Nhật Bản chế tạo có khả năng tiết kiệm nhiên liệu nên đã
tiên phong chiếm lĩnh thị trường.
- Mỹ và các nước phương Tây bắt đầu tìm kiếm các nguồn dầu mới và cải thiện kỹ
thuật khai thác. Nên những nước này đã phần nào khắc phục sự lệ thuộc vào dầu
mỏ…
- Nhưng vào đầu thập niên 1980, giá dầu bắt đầu giảm do việc sản xuất quá mức. 
- Đối với nền kinh tế Liên Xô, vốn dựa nhiều vào dầu mỏ, đây là một đòn choáng
váng. Năm 1986, Liên Xô mất hơn 20 tỷ USD (xấp xỉ 7,5% thu nhập hàng năm của
Liên Xô) từ đó dẫn đến thâm hụt ngân sách.
- Kinh tế Liên Xô lại rơi vào suy thoái . Vào năm 1986, nợ nước ngoài của Liên Xô là
30 tỷ USD; vào năm 1989, con số này lên tới 50 tỷ USD.

+ Nguyên nhân chủ quan: ( SGK đoạn cuối trang 9 và
đoạn đầu trang 10)
Ban lãnh đạo Liên Xô không tiến hành các cải cách cần
thiết về kinh tế và xã hội, không khắc phục những khuyết
điểm trước đây làm trở ngại sự phát triển của đất nước.
Hậu quả: Đất nước lâm vào khủng hoảng toàn diện

I. Sự khủng hoảng và tan rã của Liên bang Xô Viết.
- Sau cuộc khủng hoảng dầu mỏ 1973 nhất là từ đầu những năm 80,
nền kinh tế-xã hội của Liên Xô ngày càng rơi vào tình trạng trì trệ và
lâm vào khủng hoảng.

Tình hình Liên bang Xô Viết như thế nào trong thời gian
1985-1991 ?

- Tháng 3-1985, Gooc-ba-chốp tiến hành cải tổ
nhằm đưa đất nước thoát khỏi khủng hoảng, khắc
phục những sai lầm và xây dựng chủ nghĩa xã hội
theo đúng bản chất tốt đẹp của nó.

- Năm 1985 Gooc-ba-chốp lên nắm quyền lãnh đạo
Đảng (Tổng bí thư Đảng Cộng sản Liên Xô )

 

Gooc-ba-chốp đối thoại trực tiếp với Tổng thống Hoa Kỳ Rô-Nan Ri Gân

Tình hình Liên bang Xô Viết như thế nào trong thời gian 1985-1991 ?

- Tháng 3-1985, Gooc-ba-chốp cải tổ nhằm đưa đất nước thoát khỏi khủng hoảng,
khắc phục những sai lầm và xây dựng chủ nghĩa xã hội theo đúng bản chất tốt đẹp
của nó.

Đất nước lún sâu vào khủng hoảng và rối loạn: bãi công,
nhiều nước cộng hòa đòi li khai, tệ nạn xã hội gia tăng…
-

- Ngày 19/8/1991 cuộc đảo chính nhằm lật đổ Goóc-ba-chốp không thành, gây
hậu quả nghiêm trọng. Đảng cộng sản và Nhà nước Liên bang hầu như tê liệt.

-Ngày 21 - 12 1991, 11 nước
cộng hoà kí
hiệp định về
giải tán Liên
bang, thành lập
Cộng đồng các
quốc gia độc
lập (viết tắt là
SNG).

Ucrai-na

Bê-lô-rút-xi-a
Nga

Môn-đô-va
Ác-mê-ni-a

Ca-dắc-xtan

A-déc-bai-gian

U-dơ-bê-ki-xtan
Tát-gi-ki-xtan

Tuốc-mê-ni-xtan

Cư-rơ-gư-xtan
Lược đồ các nước SNG

-Tối 25 - 12 - 1991,
Goóc-ba-chốp tuyên
bố từ chức Tổng
thống, lá cờ Liên bang
Xô viết trên nóc điện
Crem-li bị hạ xuống,
đánh dấu sự chấm dứt
của chế độ xã hội chủ
nghĩa ở Liên bang Xô
viết sau 74 năm tồn
tại.

Những nguyên nhân cơ bản nhất đến sự sụp đổ
của Liên bang Xô Viết ?
Sự chống phá của các thế lực thù địch trong và ngoài
nước.
Sự suy thoái tư tưởng chính trị, (những người lãnh
đạo bắt đầu bị thoái hoá biến chất đạo đức lối sống,
không làm đúng những điều Lê-nin đã cảnh báo) từ
đó đánh mất sự tin tưởng, ủng hộ của nhân dân .
 

Đảng Cộng sản Liên Xô mất quyền lãnh đạo, sai lầm
khi thực hiện chế độ đa nguyên, đa đảng, từ bỏ quyền
lãnh đạo cao nhất của Đảng.

II. Cuộc khủng hoảng và tan rã của chế độ XHCN ở các nước Đông
Âu

Cuộc khủng hoảng của chế độ
XHCN ở các nước Đông Âu
diễn ra như thế nào ?
Cuộc khủng hoảng đưa đến
những hậu quả gì?

2. Cuộc khủng hoảng và tan rã của chế độ XHCN ở các nước Đông Âu.

-Từ cuối những năm 70 và đầu những năm 80 của

thế kỷ XX, các nước Đông Âu đã lâm vào tình
trạng khủng hoảng kinh tế và chính trị gay gắt.

Hệ quả:

Sự sụp đổ của chế độ xã hội chủ nghĩa ở các nước
Đông Âu và Liên Xô chấm dứt sự tồn tại của hệ thống
xã hội chủ nghĩa .
+ 28-6-1991, khối SEV ngừng hoạt động .
+ 1-7-1991, tổ chức Hiệp ước Vacsava giải tán.
- Đây là những tổn thất hết sức nặng nề đối với phong
trào cách mạng thế giới và các lực lượng dân chủ, tiến
bộ ở các nước.
-

BẢN ĐỒ CHÍNH TRỊ THẾ GIỚI SAU NĂM 1991

III. LUYỆN TẬP

Câu 1. Sự sụp đổ của chế độ xã hội chủ nghĩa ở các nước Đông Âu và Liên

Xô là:
A. sự sụp đổ của chế độ XHCN.
B. sự sụp đổ của mô hình XHCN chưa khoa học.
C. sự sụp đổ của một đường lối sai lầm.
D. sự sụp đổ của tư tưởng chủ quan, nóng vội.

Câu 2. Hội đồng Tương trợ Kinh tế (SEV) bị giải thể do nguyên nhân nào?
A. Do "khép kín" cửa trong hoạt động.
B. Do không đủ sức cạnh tranh với Mĩ và Tây Âu
C. Do sự lạc hậu về phương thức sản xuất.
D. Do sự sụp đổ của chủ nghĩa xã hội ở Liên Xô và Đông Âu.

Câu 3. Trước ảnh hưởng của cuộc khủng hoảng chung trên toàn thế giới
trong những năm 70 của thế kỉ XX Liên Xô đã làm gì?
A. Tiến hành cải cách kinh tế, chính trị, xã hội cho phù hợp.
B. Kịp thời thay đổi để thích ứng với tình hình thế giới.
C. Không tiến hành những cải cách về kinh tế và xã hội.
D. Có cải cách kinh tế, chính trị nhưng chưa triệt để.
Câu 4. Hội đồng Tương trợ Kinh tế (SEV) bị giải thể do nguyên nhân nào?
A. Do "khép kín" cửa trong hoạt “ộng.
B. Do không đủ sức cạnh tranh với Mĩ và Tây Âu
C. Do sự lạc hậu về phương thức sản xuất.
D. Do sự sụp đổ của chủ nghĩa xã hội ở Liên Xô và Đông Âu.

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
+ Liên hệ những đóng góp của hệ thống XHCN đối
với phong trào cách mạng thế giới nói chung và
cách mạng Việt Nam nói riêng.
+ Học bài cũ, xem tiếp Bài 3: Quá trình phát triển
phong trào giải phóng dân tộc và sự tan rã của hệ
thống thuộc địa.