TRƯỜNG THCS NGÔ MÂY
MÔN LỊCH SỬ LỚP 7
GV: NGÔ PHI NGA

CHƯƠNG 5: ĐẠI VIỆT
THỜI LÝ – TRẦN – HỒ
(1009-1407)

Bài 11: NHÀ LÝ XÂY
DỰNG VÀ PHÁT TRIỂN
ĐẤT NƯỚC (1009-1225)
( sách giáo khoa trang 52-53-54-55-56-57 )

KHỞI ĐỘNG

Bài 11: Nhà Lý xây dựng và
phát triển đất nước (1009-1225)
1.Nhà Lý thành lập và định đô ở
Thăng Long

- Năm 1005
- Năm 1009
- Năm 1010

1. Nhà Lý thành lập và định đô ở
Thăng Long:
- Năm 1005 Lê Hoàn mất, Lê Long Đĩnh nối
ngôi, thi hành nhiều chính sách tàn bạo.
- Năm 1009, Lê Long Đĩnh mất, giới sư sãi và đại
thần đã tôn Lý Công Uẩn lên ngôi vua. Nhà Lý được
thành lập.
- Năm 1010, vua Lý Công Uẩn đặt niên hiệu là
Thuận Thiên, quyết định dời đô từ Hoa Lư về
thành Đại La (Hà Nội ngày nay), sau đó đổi tên là
Thăng Long.
- Nhà Lý xây dựng nhiều cung điện. Năm
1054, nhà Lý đổi tên nước là Đại Việt.

Vua Lý Công Uẩn rời đô về Thăng Long (tranh minh họa)

Thăng
Long
Thăng
LongHà Nội

2. Tình hình chính trị
a. Tổ chức chính quyền
- Nhà Lý xây dựng hệ thống chính quyền từ trung ương đến địa phương.
-Đứng đầu là vua, dưới có các quan đại thần (quan văn, quan võ) giúp việc.
-Vua ở ngôi theo chế độ cha truyền con nối. Những người thân tín nắm giữ các
chức vụ cao trong triều.
-Nhà Lý chia cả nước thành 24 lộ, phủ, ở miền núi gọi là châu.
-Dưới lộ (phủ, châu) là hương, huyện.
- Đơn vị cấp cơ sở là xã.

Nêu nhận xét của em về bộ máy nhà nước thời Lí?

=> Bộ máy nhà nước chặt chẽ, hoàn chỉnh hơn.

SƠ ĐỒ TỔ CHỨC BỘ MÁY NHÀ NƯỚC THỜI LÍ

2. Tình hình chính trị
-

b. Xây dựng luật pháp và
quân đội:

2. Tình hình chính trị
-

b. Xây dựng luật pháp và quân đội:
- Luật pháp: Năm 1042, nhà Lý ban hành
bộ Hình thư là bộ luật thành văn đầu tiên
của nước ta.
- Quân đội được tổ chức quy củ
+ Gồm hai bộ phận: cấm quân và quân địa
phương.
+ Các binh chủng: quân bộ và quân thủy…
+ Thi hành chính sách: “ngụ binh ư nông”

2. Tình hình chính trị
b. Xây dựng luật pháp và quân đội:
-

- Luật pháp: Năm 1042, nhà Lý ban hành bộ Hình thư
là bộ luật thành văn đầu tiên của nước ta.

Câu 1: Bộ luật đầu tiên của
người Việt được ban hành
dưới thời vua nào?
A. Lý Thái Tổ
B. Lý Thái Tông
C. Lý Thánh Tông
D. Lý Nhân Tông

- Quân đội được tổ chức quy củ
+ Gồm hai bộ phận: cấm quân và quân địa phương.

chính sách: “ngụ binh ư nông”

c. Chính sách đối nội
Thực hiện chính sách mềm
dẻo, khôn khéo, song cũng
kiên quyết trấn áp những
thế lực có mưu đồ tách khỏi
Đại Việt.

- Đối ngoại: Nhà
Lý giữ mối quan hệ
hòa hiếu với nhà
Tống, dẹp tan cuộc
tấn công của Chămpa, đưa quan hệ Đại
Việt-Chăm-pa trở
lại bình thường.
=> Vừa mềm dẻo,
vừa cứng rắn, khôn
khéo.

3. Tình hình kinh tế, xã hội
a. Tình hình kinh tế
b. Tình hình xã hội
Đọc
s gk

Tran

-55
4
5
g.

3. Tình hình kinh tế, xã hội
a. Tình hình kinh tế

- Nông nghiệp: Thực hiện
nhiều biện pháp thúc đẩy
sản xuất nông nghiệp như
chính sách "ngụ binh ư
nông", cày ruộng tịch
điền

3. Tình hình kinh tế, xã hội
a. Tình hình kinh tế

- Nông nghiệp: Thực hiện nhiều biện pháp thúc đẩy sản xuất nông
nghiệp như chính sách "ngụ binh ư nông", cày ruộng tịch điền,

bảo vệ trâu bò, khai khẩn đất
hoang, đào kênh mương , đắp
đê phòng lụt….Do đó nhiều
năm mùa màng bội thu.

Mùa xuân
1038 vua
ngự ra Bố
Hải khẩu
cày ruộng
tịch điền”.

Theo chính sử ghi
lại, Lý Thái Tông là
vị vua rất quan tâm
đến nông nghiệp,
ông nhiều lần ra
ruộng xem nhân dân
gặt lúa. Điều đặc
biệt là Lý Thái Tông
là vua Lý đầu tiên
và cũng là vua Lý
thực hiện cày ruộng
tịch điền nhiều lần
nhất.

“Thuận thiên đại bảo” đồng
tiền đầu tiên của nhà Lý
Ấm gốm hoa nâu thời Lý

3. Tình hình kinh tế, xã hội

- Thủ công nghiệp: gồm 2
bộ phận.
+ Thủ công nghiệp nhà
nước: đúc tiền, chế tạo binh
khí,dệt lụa, làm phẩm phục
của triều đình.

3. Tình hình kinh tế, xã hội

- Thủ công nghiệp: gồm 2 bộ phận.
+ Thủ công nghiệp nhà nước: đúc tiền, chế tạo binh khí,dệt lụa,
làm phẩm phục của triều đình.

+ Thủ công nghiệp nhân
dân: làm đồ trang sức, làm
giấy,đúc đồng, ươm tơ, dệt
lụa, làm đồ gốm, xây đền
đài, cung điện...

+ Chuông Quy Điền, tháp Báo Thiên là
những di vật, công trình nổi tiếng do
thợ thủ công thời Lý tạo nên

Câu hỏi: Ban đầu, chuông
Quy Điền được đúc để treo
ở ngôi chùa nổi tiếng nào?
Đáp án: Chùa Diên Hựu

Chuông Quy Điền được đúc trong lần
sửa lại chùa Diên Hựu (chùa Một Cột,
Hà Nội) vào tháng hai năm Canh Thân
(1080) đời Lý Nhân Tông. Để đúc quả
chuông này, vua Lý Nhân Tông đã cho
sử dụng đến 12.000 cân đồng (tương
đương với 7,3 tấn đồng bây giờ).
Chuông đúc xong, đánh không kêu,
nhưng cho rằng nó đã thành khí, không
nên tiêu hủy, nhà vua bèn sai người
vần ra khu ruộng sau chùa.

Vì khu ruộng này thấp trũng, có nhiều rùa đến ở, nên có tên
là Quy Điền (ruộng Rùa), nhân đó gọi chuông là chuông Quy
Điền. Tháng 10 năm Bính Ngọ (1426), chuông Quy Điền đã
bị Vương Thông (nhà Minh) cho phá hủy để chế súng đạn,
hỏa khí.

- Thương nghiệp:

+Ở

các địa phương:
hình thành các chợ
và trung tâm trao đổi
hàng hoá.

- Thương nghiệp:
+Ở

các địa phương: hình thành
các chợ và trung tâm trao đổi hàng hoá.

+Quan hệ buôn bán giữa
Đại Việt với Trung Quốc
khá phát triển, nhiều chợ
biên giới được hình
thành.

Thương cảng Vân Đồn - Thương cảng đầu tiên của nước Đại Việt

- Thương nghiệp:
+Ở

các địa phương: hình thành
các chợ và trung tâm trao đổi hàng hoá.
+Quan hệ buôn bán giữa Đại Việt với Trung Quốc
khá phát triển, nhiều chợ biên giới được hình thành.

Cảng biển Vân Đồn (Quảng
Ninh ngày nay) trở thành
nơi buôn bán với nước
ngoài rất sầm uất.

Em có nhận xét gì về các
chính sách của nhà Lý
trong phát triển kinh tế?
Theo em những chính
sách đó có tác dụng gì?

a/ Nhận xét:
- Nhà Lý đã thi hành nhiều chính sách tích cực,
độc đáo để thúc đẩy sự phát triển của đất nước.
Ví dụ như:
+ Trong nông nghiệp: thực hiện lễ cày tịch điền,
khuyến khích nhân dân khai hoang; quan tâm
đến đê điều – thủy lợi; cấm giết mổ trâu, bò để
bảo vệ sức kéo của nông nghiệp…
+ Trưng tập thơ khéo trong các xưởng thủ công
của nhà nước để: đúc tiền, chế tạo vũ khí, dệt
lụa…
+ Đẩy mạnh trao đổi, buôn bán trong và ngoài
nước.

a/ Nhận xét:
- Nhà Lý đã thi hành nhiều chính sách tích cực, độc đáo để thúc đẩy sự phát
triển của đất nước. Ví dụ như:
+ Trong nông nghiệp: thực hiện lễ cày tịch điền, khuyến khích nhân dân khai
hoang; quan tâm đến đê điều – thủy lợi; cấm giết mổ trâu, bò để bảo vệ sức kéo
của nông nghiệp…
+ Trưng tập thơ khéo trong các xưởng thủ công của nhà nước để: đúc tiền, chế
tạo vũ khí, dệt lụa…
+ Đẩy mạnh trao đổi, buôn bán trong và ngoài nước.

b/ Tác dụng: các chính sách của
nhà Lý đã góp phần quan trọng
trong việc khôi phục và phát
triển trở lại nền kinh tế đất
nước.

3. Tình hình kinh tế, xã hội
b. Tình hình xã hội
Đọc thông tin sgk trang 55 em hãy
mô tả về tình hình xã hội thời Lý

3. Tình hình kinh tế, xã hội
b. Tình hình xã hội

3. Tình hình kinh tế, xã hội
b. Tình hình xã hội

- Xã hội có xu hướng phân hoá
hơn .
+ Tầng lớp quý tộc (vua, quan)
có nhiều đặc quyền.
+  Một số ít dân thường có nhiều
ruộng đất trở thành địa chủ.

3. Tình hình kinh tế, xã hội
b. Tình hình xã hội
- Xã hội: có xu hướng phân hoá.
+ Tầng lớp quý tộc (vua, quan): có nhiều đặc quyền. Số ít dân thường có nhiều ruộng đất
trở thành địa chủ.

+ Nông dân chiếm đa số, phải
nộp thuế, thực hiện nghĩa vụ
với nhà nước, một số phải
lĩnh canh ruộng đất và nộp tô
cho địa chủ.

3. Tình hình kinh tế, xã hội

b. Tình hình xã hội
+ Nông dân: chiếm đa số, nhận ruộng đất để cày cấy và nộp thuế,
một số phải lĩnh canh ruộng đất và nộp tô cho địa chủ.

+ Thợ thủ công và thương nhân: khá
đông đảo.
+ Nô tì có địa vị thấp kém nhất,
phục vụ trong triều đình và gia đình
quan lại.
=> Sự phân biệt giữa giai cấp
thống trị và bị trị sâu sắc hơn.

Bài 11: NHÀ LÝ XÂY DỰNG VÀ PHÁT TRIỂN ĐẤT NƯỚC
(1009-1225)

b. Tình hình xã hội
- Xã hội phân hóa rõ rệt hơn, cụ
thể như sau:
+ Bộ phận thống trị:

Quý tộc (Vua,
Quan Lại)
Địa chủ
Nông dân

+ Bộ phận bị thống
trị:

Thợ thủ công
Thương nhân
Nô tì

Hãy trình
bày sự
phân hóa
xã hội thời
Lý?

3. Tình hình kinh tế, xã hội