Để di chuyển tủ gỗ trên
sàn, bạn A đã đẩy tủ gỗ về
phía trước. Tuy nhiên, việc
đẩy tủ chuyển động như
thế rất khó. Tại sao lại như
vậy?

TIẾT 26,27,28
BÀI 40: LỰC MA SÁT

1. Khái niệm về lực ma sát
* Tìm hiểu về lực ma sát
1. Lực cản trở khi tủ gỗ chuyển
động trên mặt bàn là lực tiếp xúc hay
lực không tiếp xúc?
2. Khi kéo khối gỗ trượt đều
trong hai trường hợp H40.1 và H40.2,
tại sao giá trị đo được của lực kế lại
khác nhau?
- Lực cản trở khi tủ gỗ chuyển động trên mặt bàn là lực tiếp xúc.
-> lực cản trở này gọi là lực ma sát

2. Khi kéo khối gỗ trượt
đều trong hai trường hợp
H40.1 và H40.2, tại sao giá trị
đo được của lực kế lại khác
nhau?

Bề mặt
tiếp xúc

Độ lớn lực kéo (bằng độ
lớn lực ma sát)

Bề mặt gồ ghề

3N

Bề mặt nhẵn

2N

- H40.2, mặt tiếp xúc mặt bàn nhẵn hơn H40.1 nên lực cản trở chuyển động
của khối gỗ trong 2 trường hợp là khác nhau -> giá trị đo được của lực kế
khác nhau
3. Dựa vào kết quả thí nghiệm và hình 40.1, 40.2, em hãy giải thích
về nguyên nhân xuất hiện của lực ma sát?
Nguyên nhân xuất hiện lực ma sát là do sự tương tác giữa bề mặt của hai vật.

- Lực ma sát là lực tiếp xúc xuất hiện ở bề mặt tiếp
xúc giữa hai vật.
- Sự tương tác giữa bề mặt của hai vật tạo ra lực
ma sát giữa chúng.

VÍ DỤ VỀ LỰC MA SÁT

- Ma sát làm phấn bám được
lên bảng.

Khi sơn tường bằng rulô, giữa
rulô với mặt tường xuất hiện lực
ma sát.

2. Lực ma sát trượt
* Tìm hiểu về lực ma sát trượt
Thí nghiệm 1: Tìm hiểu lực ma sát trượt

Sau khi rời tay khỏi khối gỗ, khối gỗ
chuyển động như thế nào?
Khối gỗ chuyển động trượt trên mặt bàn. Khi đó xuất hiện lực ma sát ở mặt
tiếp xúc giữa khối gỗ với mặt bàn. Lực ma sát trong trường hợp này gọi là lực
ma sát trượt.
Lấy 1 ví dụ về lực ma sát trượt

VÍ DỤ VỀ LỰC MA SÁT TRƯỢT TRONG CUỘC SỐNG

- Ma sát trượt làm phấn bám
được lên bảng.

Trục quạt bàn với ổ trục

Khi quẹt diêm, đầu diêm trượt trên bề
mặt bao diêm Sẽ tạo ra lửa. Cần tăng độ
nhám nhám bề mặt vỏ diêm

Ma sát trượt giữa dây cung ở cần
kéo của đàn violon với dây đàn.

Cầu trượt

Trượt tuyết

3. Lực ma sát nghỉ
* Tìm hiểu về lực ma sát nghỉ
Trong thí nghiệm 2, vì sao khi kéo
khối gỗ bằng một lực mà nó vẫn nằm
yên trên mặt sàn?
Bởi vì lực kéo cân bằng với lực
ma sát mặt phẳng nằm ngang đã
tác dụng vào khối gỗ để ngăn cản
sự chuyển động của khối gỗ khiến
khối gỗ nằm yên.

Lực ma sát nghỉ xuất hiện ngăn cản sự chuyển động của
một vật khi nó tiếp xúc với bề mặt của một vật khác và có
xu hướng chuyển động trên đó.

VÍ DỤ VỀ LỰC MA SÁT NGHỈ TRONG CUỘC SỐNG

4. Tác dụng và ảnh hưởng của lực ma sát
* Tìm hiểu tác dụng cản trở và thúc đẩy chuyển động
Lực ma sát có tác dụng như thế nào khi vật
chuyển động?

Khi đi bộ trên mặt đường trơn, điều gì sẽ xảy ra?
Khi người lái xe bóp phanh, điều gì sẽ xảy ra
nếu má phanh bị mòn?
Lực ma sát có thể thúc đẩy hoặc cản trở chuyển động của các
vật.

* Tìm hiểu ảnh hưởng của lực ma sát trong an toàn
giao thông.
- Tại sao sau một thời gian sử dụng dép,
lốp xe thì chúng đều bị mòn đi.
- Hãy nêu hai ví dụ về ảnh hưởng có lợi và
có hại của ma sát trong giao thông.
H 40.7. Lốp xe

Lực ma sát có vai trò quan trọng trong an toàn giao thông.

H 40.8 Biển báo có đoạn
đường trơn trượt ở phía trước

LỰC MA SÁT CÓ LỢI TRONG GIAO THÔNG

- Ma sát nghỉ giúp ô tô
Ô tô đi vào đường đất
đứng và di chuyển được ở
mềm, khi đó lực ma sát lên
trên đường một
ancó vai trò quan
Lựccách
ma sát
an toàn
giao
thông.
lốp trọng
ô tô trong
quá nhỏ
nên
bánh
ô
toàn.
tô bị quay trượt trên mặt
đường. Ma sát lúc này có lợi.

Lực ma sát trượt giữa
phanh và đĩa phanh làm cho
xe dừng lại.

LỰC MA SÁT CÓ HẠI

- Ma sát nghỉ giúp ô tô đứng và
Ô tô đi vào đường đất mềm, khi đó lực ma
di chuyển được ở trên đường
Ma sát vừa có lợi, vừa cósáthại.
Vì
vậy
cần
biếtnên
cách
làm
lên
lốp
ô
tô
quá
nhỏ
bánh
ô tô bị quay
một cách an toàn.
trượt trên mặt đường. Ma sát lúc này có lợi.
- Cách làm giảm
tăng lực
ma ma
sát: sát
Tạocũng như tăng lực ma sát.
rãnh cho lốp xe, làm phanh cho
xe.

LỰC MA SÁT CÓ HẠI

Lực ma sát làm mòn đế giày, dép, lốp xe đạp, xe
máy, ô tô; đĩa, líp, và xích xe đạp,...

5. Lực cản của không khí
* Tìm hiểu về lực cản của không khí
Các vận động viên đua xe thường cúi khom thân người để hạn chế
lực cản của không khí tác dụng. Vì sao các vận động viên đua xe thường cúi khom
thân người gần như song song với mặt đường?

* Thực hiện thí
nghiệm 3
Các vận động viên đua xe thường cúi
khom
thân
đểlực
hạn
chế
lực cản của
Tờ giấy vo tròn sẽ rơi chạm đất
trước
vìngười
nó chịu
cản
của
không khí tác dụng.
không khí ít hơn.
Khi chuyển động trong không khí sẽ có lực cản của không khí tác
dụng lên vật.
Hình ảnh các vận động viên đua
xe đạp
“Về Điện Biên Phủ năm

đây không phải là lực ma sát?
A. Lực xuất hiện khi bánh xe trượt trên mặt
đường.
B. Lực xuất hiện giữa má phanh và vành xe khi
phanh xe.
C. Lực của dây cung tác dụng lên mũi tên khi bắn.
D. Lực của
xuấtdây
hiện
khi các
chi tiết
máy
xát
vớibắn.
C.
cung
tác dụng
lên
mũicọ
tên
khi
nhau.
Bài 2: Trường hợp nào sau đây xuất hiện lực ma
sát trượt?
A. Một
vật phấn
nằm yên
mặt phẳng nghiêng.
B.
Khi viết
trêntrên
bảng.
B. Khi viết phấn trên bảng.
C. Quyển sách nằm yên trên mặt bàn nằm
ngang.
D. Trục ổ bi ở quạt trần đang quay.

Bài 3: Tại sao mặt lốp ô tô vận tải phải
có khía sâu hơn mặt lốp xe đạp?
- Rãnh khía trên lốp xe giúp bánh xe
chống lại hiện tượng trượt khi di chuyển
trên bề mặt ướt, trơn trượt
- Xe tải di chuyển với tốc độ lớn hơn, với
trọng tải nặng hơn rất nhiều và thường
đi đường dài hơn so với xe đạp, việc
khía sâu trên lốp hơn giúp giữ an toàn
hơn cho xe tải khi tham gia giao thông

Bài 4: Quan sát các đồ vật trong nhà và trả lời các câu
hỏi sau:
- Tại sao cán dao, cán chổi không để nhẵn bóng?
- Tại sao người ta thường tra dầu mỡ vào các ổ trục xe
đạp, ổ khoá và thay dầu xe máy định kì.

* Để lực ma sát giữa tay và cán dao, cán chổi tăng
lên giúp giữ những vật đó chặt hơn.
* Tra dầu mỡ vào ổ trục, ổ khóa và thay dầu định kì
giúp chống han gỉ và chống mòn do lực ma sát tác
dụng khi xe chuyển động.